Publikacje » Uprawy » Wczesnowiosenne zwalczanie chwastów w rzepaku i zbożach

Wczesnowiosenne zwalczanie chwastów w rzepaku i zbożach

22 Lutego 2022

Wczesnowiosenne zwalczanie chwastów w rzepaku i zbożach

Zima była w tym roku, przynajmniej w części naszego kraju, raczej „wiosenna”. To oznacza jedno – problem z chwastami, zwłaszcza z zimującymi, ale nie tylko! 

Gatunki zimujące chwastów oraz wschodzące nieco później chwasty jare stanowią niemały problem na plantacjach ozimych rzepaku oraz zbóż. Dlatego ich skuteczne i szybkie wyeliminowanie z plantacji przy pomocy odpowiednich herbicydów jest wręcz nieodzowne. Niewykonanie zabiegu herbicydowego lub jego znaczne opóźnienie skutkuje najczęściej obniżeniem plonowania rzepaku i zbóż. 

Po pierwsze lustracja

Na polach zabezpieczonych jesienią proces ponownego zachwaszczenia będzie prawdopodobnie postępował wolniej, ale ze względu na możliwość wystąpienia sprzyjających warunków pogodowych mimo wszystko może się rozpocząć zdecydowanie wcześniej, niż zazwyczaj. Dlatego lustrację pól z oziminami najlepiej przeprowadzić pod koniec lutego (rzepaki) oraz na początku marca (zboża). W trakcie lustracji plantacji należy zwrócić uwagę na kondycję uprawianej oziminy oraz chwastów (koniecznie określić ich skład gatunkowy oraz liczebność). Po przeprowadzeniu lustracji jesteśmy już w stanie określić przybliżony termin wykonania zabiegu herbicydowego. Jedna bardzo istotna uwaga – nie śpieszmy się z zabiegiem opryskiwania i poczekajmy na sprzyjające warunki wilgotnościowo-termiczne.

Chwasty, których należy się obawiać

Zarówno na plantacjach rzepaku ozimego, jak i zbóż ozimych występują zasadniczo trzy typy zachwaszczenia: 

  1. Chwasty zimujące (roczne lub wieloletnie), wykazujące się największą konkurencyjnością względem ozimin, dlatego należy je wyeliminować tak szybko, jak to możliwe (w szczególności dotyczy to plantacji rzepaku ozimego);
  2. Chwasty ozime, ale wschodzące na wiosnę;
  3. Chwasty jare, których wschody są bardzo rozciągnięte w czasie, dlatego zabieg herbicydowy najczęściej przeprowadza się w późniejszych fazach rozwojowych rośliny uprawnej, kiedy chwasty zdążyły już wykształcić co najmniej 2-3 liście właściwe (w szczególności dotyczy to plantacji zbóż).

Z gatunków zimujących rocznych na plantacji rzepaku możemy się spodziewać wystąpienia miotły zbożowej, wyczyńca polnego (regionalnie), samosiewów zbóż, rumianowatych (np. maruna bezwonna, rumianek pospolity), przytulii czepnej, fiołków, gwiazdnicy pospolitej, bodziszka drobnego czy stulichy psiej. A z chwastów wieloletnich: perzu właściwego, bylicy pospolitej czy ostrożnia polnego. Natomiast z chwastów jarych: gorczycy polnej,rzodkwi świrzepy, komosy białej, szarłatu szorstkiego, żółtlicy drobnokwiatowej, przymiotna kanadyjskiego czy farbownika polnego.

Natomiast na plantacjach zbóż ozimych możemy mieć do czynienia z następującymi gatunkami zimującymi: miotłą zbożową oraz niekiedy z wyczyńcem polnym. Natomiast z gatunków dwuliściennych rocznych zimujących możemy się spodziewać wystąpienia np. przytulii czepnej, maku polnego, chabra bławatka, bodziszka drobnego, fiołka polnego czy tzw. chwastów rumianowatych, a z chwastów wieloletnich perzu właściwego, ostrożnia polnego, ślazu drobnokwiatowego czy nawłoci. Ponadto w okresie wczesnej wiosny mogą się pojawiać dodatkowo wschodzące chwasty ozime, jak i gatunki jare, tj. komosa biała, gorczyca polna, iglica pospolita, niezapominajka polna, przymiotno kanadyjskie, rzodkiew świrzepa czy rdesty.

Herbicydy na dobry start

Program wiosennego odchwaszczania rzepaku ozimego jest niestety bardzo ubogi. Składa się na niego zaledwie kilka substancji czynnych stosowanych pojedynczo lub w mieszaninie, zwalczających gatunki dwuliścienne (chlopyralid, pikloram, chlopyralid + pikloram, chlopyralid + halauksyfen metylu) oraz zwalczających gatunki jednoliścienne, tzw. graminicydy (propachizafop, cykloksydym, fluazyfop-p-butylu czy kletodym). Pamiętajmy, że niższe dawki graminicydów zalecane są do zwalczania gatunków jednoliściennych rocznych (miotły zbożowej i samosiewów zbóż), natomiast maksymalne dawki stosuje się do ograniczania gatunków jednoliściennych wieloletnich, tj. perz właściwy. W tabeli 1. zamieszczono wykaz preparatów zalecanych do odchwaszczania plantacji rzepaku ozimego w okresie wiosennym.

Zdecydowanie korzystniej wygląda program do odchwaszczania zbóż ozimych w okresie wiosennym. Zarejestrowanych jest kilka s.cz. do zwalczania tylko chwastów jednoliściennych (fenoksaprop-P etylu, pinoksaden, klodinafop + pinoksaden). Natomiast do eliminacji jedynie chwastów dwuliściennych zarejestrowanych jest najwięcej s.cz. Za przykład mogą posłużyć: fluroksypyr, metsulfuron metylu, amidosulfuron, bensulfuron metylowy + metsulfuron metylowy, halauksyfen metylu + fluroksypyr meptylu, 2,4-D + florasulam, 2,4-D 2-EHE + aminopyralid + florasulam, aminopyralid + florasulam czy fluroksypyr meptylu + chlopyralid + MCPA. 

Nieco mniejszą grupę stanowią s.cz. zarejestrowane do zwalczania zarówno chwastów jedno-, jak i dwuliściennych. Za przykład mogą posłużyć takie s.cz. jak: piroksysulam, metsulfuron metylu + tifensulfuron metylu, pinoksaden + piroksysulam, pinoksaden + florasulam, tifensulfuron metylu + tribenuron metylu, florasulam + piroksysulam + aminopyralid czy florasulam + halauksyfen metylu + piroksulam. W tabeli 2. zamieszczono wykaz preparatów zalecanych do odchwaszczania plantacji zbóż ozimych w okresie wiosennym.

Tabela 1. Przykładowe preparaty zalecane do odchwaszczania plantacji rzepaku ozimego w okresie wiosennym

Substancja czynna

Herbicyd

Zwalczane chwasty

Termin aplikacji

Chlopyralid

Auksendy 300 SL, Clap, Clap Forte, Cloe 300 SL, Cliophar 300 SL, Cliophar 600 SL, Clopyralid 300 SL, Effigo, Faworyt 300 SL, Golden Helion 300 SL, Hoder 300 SL, Kak-Piral 300 SL, Lontrel 300 SL, Lontrel 600 SL, Major 300 SL, Songhai 300 SL, Vivendi 300 SL

chaber bławatek, maruna bezwonna, ostrożeń polny, rdesty (plamisty i powojowy), psianka czarna, rumian polny, rumianek pospolity

początek ruszenia wegetacji wiosennej do fazy pąków kwiatowych zamkniętych w liściach (BBCH 20-50)

Chlopyralid + pikloram

Chaco, Curlew 334 SL, Galera 334 SL, Kratos A, Obelix 334 SL

chaber bławatek, maruna bezwonna, mlecz polny, ostrożeń polny, psianka czarna, przytulia czepna, rumianek pospolity, żółtlica drobnokwiatowa

Barka 334 SL, Cyklop 334 SL, Gala 334 SL

chaber bławatek, dymnica pospolita,

komosa biała, maruna bezwonna, mlecz polny, ostrożeń polny, przytulia czepna, rdestówka powojowata, rumian polny

wiosną po ruszeniu wegetacji, od fazy 9 liści do fazy widocznego 1. międzywęźla (BBCH 19-31)

Pikloram

Pikas 300 SL, Raldico 300 SL, Zorro 300 SL

chaber bławatek, maruna bezwonna, ostrożeń polny, przytulia czepna, rumian polny, rumianek pospolity

wiosną po ruszeniu wegetacji, od początku wydłużania pędu głównego do początku fazy pąkowania (pąki kwiatowe zamknięte w liściach) (BBCH 30-50)

Chlopyralid + halauksyfen metylu

Korvetto

bodziszek drobny, chaber bławatek, jasnota purpurowa, mak polny, mak

wątpliwy, maruna bezwonna, przytulia czepna

Propachizafop

Agaton 100 EC, Agenor 100 EC, Agil-S 100 EC, Bosiak 100 EC*, Profop 100 EC, Vima-Propachizafop, Zetrola 100 EC

chwastnica jednostronna, miotła zbożowa, owies głuchy, palusznik krwawy, perz właściwy, samosiewy zbóż, włośnica sina, włośnica zielona, życica trwała

wiosną, nie później niż do początku fazy wydłużania pędu, braku międzywęźli (rozeta) (BBCH 20-30)

Cykloksydym

Focus Ultra 100 EC

chwastnica jednostronna, miotła zbożowa, owies głuchy, palusznik krwawy, proso, stokłosa płonna, samosiewy zbóż, stokłosa polna, wiechlina zwyczajna, włośnica zielona, włośnica ber, wyczyniec polny, życica wielokwiatowa, życica trwała

wiosną, nie później niż do fazy wydłużania się pędu głównego (BBCH 20-32)

Fluazyfop-P butylu

Akapit 125 EC

chwastnica jednostronna, miotła zbożowa, owies głuchy, palusznik krwawy, perz właściwy, samosiewy zbóż, wiechlina zwyczajna, włośnica sina, włośnica zielona, wyczyniec polny, życica trwała

wiosną po ruszeniu wegetacji, do fazy 5. międzywęźla (BBCH 20-35)

Balatella Forte 150 EC, Fortune, Foster Forte 150 EC, Frequent, Fusilade Forte 150 EC, Privium 125 EC, Trivko

owies głuchy, chwastnica jednostronna, samosiewy zbóż, miotła zbożowa, wyczyniec polny, perz właściwy

wiosną po ruszeniu wegetacji, nie później niż do fazy wytworzenia pąków kwiatowych, ale przed ich rozwinięciem (BBCH 20-50)

Kletodym

Brixton

chwastnica jednostronna, samosiewy zbóż, wiechlina roczna, wyczyniec polny, życica trwała

wiosną po ruszeniu wegetacji, do końca fazy formowania pędów bocznych, widocznych jest 6 pędów bocznych (BBCH 20-26)

Cegorian Extra 120 EC, Centurion Plus 120 EC, GramiGuard, Select Super 120 EC, V-Dim 240 EC, VextaDim 240 EC

chwastnica jednostronna, miotła zbożowa, owies głuchy, perz właściwy, samosiewy zbóż, życica wielokwiatowa

wiosną, nie później niż do początku wybijania w pędy kwiatowe (BBCH 20-30)

Kleo 240 EC, Logik 240 EC

miotła zbożowa, owies głuchy, wyczyniec polny, chwastnica jednostronna, samosiewy zbóż

wiosną, nie później niż do momentu, gdy widoczne jest 1. międzywęźle (BBCH 20-31)

* termin dopuszczenia do stosowania 30.09.2022

Tabela 2. Przykładowe preparaty zalecane do odchwaszczania plantacji zbóż ozimych w okresie wiosennym

Substancja czynna

Herbicyd

Zwalczane chwasty

Termin aplikacji

Zboża ozime

Fenoksaprop-P etylu

Fenoxinn 110 EC, Herbos 110 EC, Monarchi 110 EC

wyczyniec polny, miotła zbożowa*

od początku ruszenia wegetacji wiosennej do fazy 1. kolanka (BBCH 20-31)

pszenica, jęczmień, pszenżyto

Klodinafop + pinoksaden

Traxos 50 EC

miotła zbożowa, wyczyniec polny

pszenica, pszenżyto, żyto

Pinoksaden

Axel-R 50 EC, Pinoxy 50 EC

od początku ruszenia wegetacji wiosennej aż do fazy pojawienia się liścia flagowego (BBCH 20-37)

pszenica, jęczmień, pszenżyto, żyto

Bensulfuron metylowy + metsulfuron metylowy

Loop, Xanadu

fiołek polny, gwiazdnica pospolita, maruna bezwonna, rdestówka powojowata, tasznik pospolity

po ruszeniu wegetacji wiosennej do fazy końca strzelania w źdźbło, w pełni wykształcony liść flagowy (BBCH 20-39)

Halauksyfen metylu + fluroksypyr meptylu

Pixxaro

dymnica pospolita, jasnota purpurowa, bodziszek drobny, bodziszek porozcinany, przytulia czepna, chaber bławatek, gwiazdnica pospolita, mak polny, tasznik pospolity

po ruszeniu wegetacji wiosennej do końca fazy nabrzmiewania pochwy liściowej liścia flagowego (BBCH 20-45)

Fluroksypyr

Starane 333 EC

bieluń dziędzierzawa, gwiazdnica pospolita, koniczyna biała, niezapominajka polna, przytulia czepna, poziewnik szorstki, rdest powojowy, rdest ptasi, szczawie

po ruszeniu wegetacji wiosennej od początku fazy krzewienia do fazy 2. kolanka (BBCH 21-32)

pszenica, jęczmień, pszenżyto, żyto

2,4-D + florasulam

Diablo 306 SL, Mustang 306 SE

chaber bławatek, gorczyca polna, gwiazdnica pospolita, jasnota różowa, komosa biała, mak polny, maruna bezwonna, niezapominajka polna, przytulia

czepna, psianka czarna, rdesty (kolankowy, powojowy), rumian polny, samosiewy rzepaku, stulicha psia, szarłat szorstki,

tasznik pospolity, tobołki polne

2,4-D 2-EHE + aminopyralid + florasulam

Kantor Forte 195 SE, Mustang Forte 195 SE

chaber bławatek, fiołek polny, gwiazdnica pospolita, jasnota purpurowa przed kwitnieniem, komosa biała, mak polny, maruna bezwonna, niezapominajka polna, ostrożeń polny, przytulia czepna, rdest powojowy, rumian polny, samosiewy rzepaku, tasznik pospolity, tobołki polne

pszenica, pszenżyto, żyto

Aminopyralid + florasulam

Dragon NT 450 WG

chaber bławatek, fiołek polny, gwiazdnica pospolita, komosa biała, mak polny, maruna bezwonna, niezapominajka polna, ostrożeń polny, przytulia czepna, rdestówka powojowata, samosiewy rzepaku, stulicha psia, tasznik pospolity, tobołki polne

Metsulfuron metylu

Coma 20 WG, Winnetou 20 WG

fiołek polny, gwiazdnica pospolita, jasnota różowa, komosa biała, mak polny, maruna bezwonna, rdest plamisty, rumian polny, tasznik pospolity

od momentu ruszenia wegetacji wiosennej do fazy 3. kolanka (BBCH 21-33)

pszenica, pszenżyto

Fluroksypyr meptylu + chlopyralid + MCPA

Kinvara

chaber bławatek, gwiazdnica pospolita, komosa biała, maruna bezwonna, mniszek lekarski, ostrożeń polny, powój polny, przetacznik polny, przytulia czepna, rdest plamisty, rdestówka powojowata, rumianek pospolity, samosiewy rzepaku, tasznik pospolity

po ruszeniu wegetacji wiosennej (od 4. rozkrzewienia) do fazy końca strzelania w źdźbło, w pełni wykształcony liść flagowy (BBCH 24-39)

pszenica, pszenżyto, żyto

Amidosulfuron

Faraon 75 WG, Grodyl 75 WG

gwiazdnica pospolita, kurzyślad polny, maruna bezwonna, poziewnik szorstki, przytulia czepna, rdest powojowaty, rumian polny, samosiewy rzepaku, tasznik pospolity, tobołki polne, żółtlica drobnokwiatowa

od początku ruszenia wegetacji wiosennej (pełnia krzewienia) do fazy 2. kolanka (BBCH 25-32)

pszenica, jęczmień, pszenżyto, żyto

Metsulfuron metylu + tifensulfuron metylu

Concert SX 44 SG, Toto 75 SG

miotła zbożowa, fiołek polny, fiołek trójbarwny, gwiazdnica pospolita, jasnota purpurowa, mak polny, przytulia czepna, rumianek pospolity, tasznik pospolity

wiosną po ruszeniu wegetacji do fazy końca krzewienia (BBCH 20-29)

pszenica, pszenżyto, żyto

Pinoksaden + piroksysulam

Avoxa 50 EC

miotła zbożowa, wyczyniec polny, życice (trwała, wielokwiatowa), stokłosa płonna, fiołek polny, gwiazdnica pospolita, maruna bezwonna, jasnota purpurowa, przetacznik bluszczykowy, przytulia czepna, rumianek pospolity, tasznik pospolity

od momentu ruszenia wegetacji wiosennej do fazy 2. kolanka (BBCH 20-32)

Pinoksaden + florasulam

Axial Komplett, Axial One 50 EC

miotła zbożowa, owies głuchy, wyczyniec polny, chaber bławatek, gwiazdnica pospolita, mak polny, maruna bezwonna, niezapominajka polna, przytulia czepna, rdest ptasi, rumianek pospolity, samosiewy rzepaku, tasznik pospolity, tobołki polne

pszenica, jęczmień, pszenżyto, żyto

Tifensulfuron metylu + tribenuron metylu

Hadden 550 WG, Nautius WG, Pygmee 550 WG

miotła zbożowa, bodziszek drobny, chaber bławatek, fiołek polny, przytulia czepna, jasnota różowa, maruna bezwonna, mak polny, gwiazdnica pospolita, przetaczniki (bluszczykowy, perski), niezapominajka polna, tasznik pospolity

po ruszeniu wegetacji wiosennej do fazy końca strzelania w źdźbło, w pełni wykształcony liść flagowy (BBCH 20-39)

pszenica, pszenżyto

Piroksysulam

Nomad 75 WG

miotła zbożowa, wyczyniec polny, życica trwała, gwiazdnica pospolita, maruna bezwonna, przetacznik bluszczykowy, przetacznik perski, rumian polny, samosiewy rzepaku, tasznik pospolity

wiosną po ruszeniu wegetacji od fazy początku krzewienia do fazy 1. kolanka (BBCH 21-31)

pszenica, pszenżyto, żyto

Florasulam + piroksysulam + aminopyralid

Lancet Plus 125 WG

miotła zbożowa, chaber bławatek, dymnica pospolita, fiołki (polny, trójbarwny), gwiazdnica pospolita, komosa biała, mak polny, maruna

bezwonna, maruna nadmorska, niezapominajka polna, poziewnik

szorstki, przetaczniki (polny, perski), przytulia czepna, rdest powojowy, rumian polny, rumianek pospolity, samosiewy

rzepaku, tasznik pospolity, tobołki polne

po ruszeniu wegetacji wiosennej od fazy początku krzewienia do

fazy 1. kolanka (BBCH 21-31)

Florasulam + halauksyfen metylu + piroksulam

Rexade

miotła zbożowa, owies głuchy, dymnica pospolita, fiołek polny, gwiazdnica pospolita, jasnota purpurowa, komosa biała, mak polny, maruna bezwonna, niezapominajka polna, rumian polny, przetacznik perski, przytulia czepna, rdest kolankowy, rdestówka powojowata, samosiewy rzepaku, tasznik pospolity, tobołki polne

od momentu ruszenia wegetacji wiosennej do fazy 2. kolanka (BBCH 21-32)

** gatunek średnio wrażliwy

Tekst: dr inż. Tomasz R. Sekutowski, IUNG – PIB w Puławach, Zakład Herbologii i Technik Uprawy Roli we Wrocławiu

Zdjęcia: Katarzyna Szulc

Pogoda rolnicza
Szczegółowa prognoza temperatury gleby, punktu rosy, wiatru, indexu UV
Pobierz lokalizację z urządzenia
Szkolenia online
Narzędzia online

Szanowni Państwo! Informujemy, że aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie, nasz serwis internetowy gromadzi i zapisuje w pamięci komputerów Użytkowników serwisu krótkie informacje tekstowe (tzw. „cookies”). W każdym czasie możecie Państwo zmodyfikować ustawienia przeglądarki, aby wyłączyć ten mechanizm. Konfiguracja, która dopuszcza używanie cookies oznacza, że Użytkownicy wyrażają na powyższe zgodę. Aby dowiedzieć się więcej proszę zapoznać się z Polityką Prywatności