Publikacje » Uprawy » Przyczyny niedoborów składników pokarmowych

Przyczyny niedoborów składników pokarmowych

21 Sierpnia 2017

Niedobory składników pokarmowych mogą powodować wiele problemów na plantacji. Co więcej, mimo ich wnoszenia do gleby problem wcale nie musi być rozwiązany. Oto kilka przyczyn takiego stanu rzeczy:

Niedobór azotu (N)

  • może wynikać także z nadmiaru opadów (łatwe wypłukiwanie, zwłaszcza azotanów);
  • przyorania dużych ilości słomy, jeśli nie wniesiono odpowiedniej dawki azotu dla jej prawidłowej mineralizacji;
  • wysiewu międzyplonów, które przejściowo pobrały azot z rezerw glebowych, oddadzą go w późniejszym okresie po ich mikrobiologicznej mineralizacji;
  • niskiej zawartości materii organicznej w glebie, spowodowanej rzadkim wnoszeniem nawozów naturalnych i organicznych.

Niedobór fosforu (P)

  • spowodowany jest często wnoszeniem tego składnika w powierzchniową, przesuszoną warstwę gleby;
  • nieodpowiednim odczynem gleby (kwaśnym - pH poniżej 5,5 lub zasadowym – pH powyżej 7,2);
  • niskiej temperatury gleby; w okresach suszy;
  • rzadziej w wyniku nadmiaru jonów siarczanowych w glebie;

Niedobór potasu (K)

  • może być powodowany niskim pH gleby (w wyniku wymycia), ale też nadmiarem wapnia i magnezu w glebie (w wyniku antagonizmu);
  • łatwym wymywaniem z gleb lekkich;
  • gorszą dostępnością z gleb zwięzłych (ilastych i gliniastych).

Z kolei występujący także w praktyce nadmiar potasu i jego „luksusowe” pobranie przez rośliny utrudnia pobieranie magnezu, wapnia, sodu i azotu amonowego (antagonizm), zaś zwiększa pobieranie azotanów (synergizm).

Więcej na ten temat znajdziesz tutaj: "Potas – niedobór i nadmiar"

Niedobór magnezu (Mg)

  • w roślinach występuje zwykle przy nadmiarze potasu lub wapnia w glebie (w wyniku antagonizmu);
  • w glebach lekkich i kwaśnych (łatwe wymywanie i antagonizm z jonami wodoru i glinu);
  • przy niskich temperaturach gleby oraz dużych opadach;

Niedobór siarki (S)

występuje zwykle na lekkich, przepuszczalnych i kwaśnych glebach, z których jest łatwo wymywana...

poza tym ubogich w materię organiczną (główne źródło zasilania).

Więcej siarki znajduje się zwykle w głębszej warstwie profilu glebowego, skąd mogą ją pobierać rośliny o lepiej rozbudowanym (głębszym) systemie korzeniowym.

Z kolei nadmiar siarki utrudnia pobieranie z gleby molibdenu (antagonizm). Obydwa składniki „odpowiadają” w dużym stopniu za przerób azotu w pełnowartościowe białko, co ma szczególne znaczenie w nawożeniu rzepaku, ale też innych roślin, pod które wnoszone są zwiększone dawki azotu.

Niedobór boru (B)

  • występuje częściej na roślinach dwuliściennych (w tym rzepaku) niż jednoliściennych (zbożach);
  • głównie na glebach o pH powyżej 6,8, a więc obojętnych, a zwłaszcza alkalicznych (bogatych w wapń), ale też kwaśnych (pH poniżej 5);
  • poza tym na glebach lekkich, piaszczystych oraz w okresach chłodnych i mokrych (łatwe wymywanie), ale też gorących i suchych (gorsza dostępność).

Niedobór miedzi (Cu)

  • występuje zwykle na glebach z wysoką zawartością materii organicznej, w tym torfach i murszach (silnie związana z substancją organiczną, w wyniku czego niedostępna dla roślin);
  • poza tym na glebach zasadowych (pH powyżej 7,2), ale też bardzo kwaśnych (pH poniżej 4,5).
  • także nadmiar w glebie wapnia, azotu amonowego, potasu i magnezu może blokować w wyniku antagonizmu pobieranie miedzi przez rośliny.

Niedobór cynku (Zn)

  • występuje zwykle na glebach obojętnych, a zwłaszcza zasadowych, poza tym z wysoką zawartością fosforu.
  • Rośliny z gleb kwaśnych zawierają więcej Zn niż z gleb o wysokim pH, choć przy pH poniżej 4,5 również maleje jego przyswajalność. Optymalny odczyn dla dobrej przyswajalności Zn zawiera się w przedziale 5,5–6, zaś w szerszym 5–6,5. Tak więc niedobór Zn obserwuje się najczęściej na glebach wapiennych bądź po zwapnowaniu pól większymi dawkami wapnia oraz w warunkach dużego stężeniu jonów fosforanowych i miedziowych w glebie (antagonizm).
  • także chłód oraz wilgotna pogoda w okresie wegetacji ograniczają pobieranie cynku.

Niedobór przyswajalnych (dwuwartościowych) form manganu (Mn) i żelaza (Fe)

  • Występuje zwykle w glebach o wysokim pH (powyżej 6,5) i pogłębia się wraz ze wzrostem tego wskaźnika.
  • Niedobór manganu występuje również n a glebach organicznych (torfach) i węglanowych.
  • Także wysoka zasobność gleby w potas, żelazo i siarkę ogranicza przyswajalność Mn.

Z kolei w glebach kwaśnych (pH poniżej 5,5), jak też zbitych (zlewnych, zaskorupionych, zalanych wodą), a więc niedotlenionych, czy też mniej napowietrzonych, poza tym w głębszych warstwach profilu glebowego, mangan występuje w formach łatwo przyswajalnych i jest wówczas pobierany w dużych, niekiedy nadmiernych ilościach. Przykładem jest lepszy wygląd roślin w śladach kół, gdzie gleba w wyniku ugniecenia jest mniej napowietrzona i bardziej uwilgotniona, dzięki czemu lepiej zaopatrzona w przyswajalny mangan.

  • Jego przyswajalność może się więc zmieniać w okresie wegetacji roślin, np. wzrasta po dużych opadach, zaś maleje w okresie suszy oraz w wyniku prowadzonych uprawek międzyrzędowych (na skutek większej aeracji, czyli napowietrzenia).
  • Niedobór żelaza w uprawach polowych występuje rzadko, głównie na glebach rędzinowych lub po zastosowaniu większych dawek wapnia, także przy wysokiej zasobności gleby w miedź, np. w wyniku stosowania zwiększonych dawek fungicydów zawierających Cu.
  • Niedobór Fe spotykany jest też na roślinach wiosną (podczas deszczowej i chłodnej pogody) oraz latem (podczas suchej i słonecznej pogody).
  • Także na glebach zwięzłych (zbitych, ilastych, zalanych wodą) może wystąpić niedobór tego składnika.
  • Większe problemy z niedoborem żelaza występują na plantacjach drzew i krzewów owocowych, także malinach i truskawkach, zwłaszcza przy prowadzeniu tych upraw na glebach wapiennych.

Niedobór molibdenu (Mo)

  • Na roślinach uwidacznia się najczęściej na lekkich i kwaśnych glebach, zasobnych w żelazo, w których występuje w formach trudno dostępnych, poza tym jest z nich łatwiej wymywany.
  • Przyswajalność molibdenu wzrasta w glebach o pH powyżej 6,5, a więc odczynie obojętnym, a zwłaszcza zasadowym, gdzie przechodzi w formy łatwiej dostępne dla roślin.
  • Jego niedobór może też wynikać z silnego antagonizmu z anionem siarczanowym, niekiedy także fosforanowym. Stąd stosowanie większych dawek niezbędnej dla rzepaku siarki pogłębia ten proces. 
  • Poza tym jego niedobory w roślinach występują częściej w glebach ubogich w materię organiczną, a więc przy rzadkim stosowaniu nawozów naturalnych i organicznych oraz w okresach suchych i gorących.

Przy widocznych objawach niedoboru określonych składników w okresie wegetacji roślin, obok doglebowego nawożenia (głównie azotem, magnezem i siarką), należy jak najszybciej dostarczyć je roślinom dolistnie, np. w postaci wodnego roztworu mocznika i siarczanu magnezu, ale też nawozami z podwyższoną zawartością fosforu lub potasu, niekiedy także wapnia, a przede wszystkim mikroelementów.

Jeden z autorów bloga e-pole. Teksty Czesława znajdziecie w naszej witrynie, ale możecie ich również szukać w Dobrej Uprawie i Wiadomościach Sadowniczych.
Program promocyjny D-Koder
Pogoda rolnicza
Szczegółowa prognoza temperatury gleby, punktu rosy, wiatru, indexu UV
Pobierz lokalizację z urządzenia
Szkolenia online
Narzędzia online

Szanowni Państwo! Informujemy, że aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie, nasz serwis internetowy gromadzi i zapisuje w pamięci komputerów Użytkowników serwisu krótkie informacje tekstowe (tzw. „cookies”). W każdym czasie możecie Państwo zmodyfikować ustawienia przeglądarki, aby wyłączyć ten mechanizm. Konfiguracja, która dopuszcza używanie cookies oznacza, że Użytkownicy wyrażają na powyższe zgodę. Aby dowiedzieć się więcej proszę zapoznać się z Polityką Prywatności