Odżywianie wapniem sadów

11 Sierpnia 2022

Odżywianie wapniem sadów

Wapnowanie gleb w sadach przeprowadza się najczęściej po zbiorach. W celu optymalnego zaopatrzenia upraw sadowniczych w wapń konieczna jest nie tylko doglebowa, ale również pozakorzeniowa aplikacja tego składnika pokarmowego, która stanowi jedną z najskuteczniejszych metod zwiększania zawartości wapnia w owocach. 

Rośliny sadownicze są szczególnie wrażliwe na niedobory wapnia. Dodatkowo gleby w sadach charakteryzują się dużą podatnością na zakwaszenie, a zdecydowana większość upraw sadowniczych do prawidłowego wzrostu i rozwoju wymaga gleb lekko kwaśnych do obojętnych. Dla przykładu jabłonie preferują gleby o pH mieszczącym się w przedziale od 6,2 do 6,7, a zapotrzebowanie tych roślin na wapń jest stosunkowo wysokie. Intensywne sady jabłoniowe w ciągu jednego sezonu wegetacyjnego pobierają nawet od 180 do 220 kg wapnia z 1 hektara. Stąd też istotnym zabiegiem jest nie tylko wapnowanie gleb, poprawiające właściwości fizyczne, chemiczne i biologiczne gleb, ale również optymalne zaopatrzenie roślin w wapń odżywczy.

Wapnowanie w sadzie

Wapnowanie gleb w sadach przeprowadza się najczęściej po zbiorach roślin. Dostarczony jesienią do gleby wapń przemieszcza się zimą do strefy korzeniowej drzew, wpływając na odpowiednie zaopatrzenie roślin w ten składnik pokarmowy w okresie wiosennym. Zaleca się, aby stosowane w sadach nawozy wapniowe zawierały w swoim składzie szybko rozpuszczalne w wodzie formy wapnia, umożliwiające efektywne dostarczenie tego składnika w strefę systemu korzeniowego roślin.

Cenny składnik

W celu optymalnego zaopatrzenia upraw sadowniczych w wapń konieczna jest nie tylko doglebowa, ale również pozakorzeniowa aplikacja tego składnika pokarmowego, która stanowi jedną z najskuteczniejszych metod zwiększenia zawartości wapnia w owocach. Prowadzi to do uzyskania zarówno zadowalającego plonu o wysokich parametrach jakościowych, zwiększenia zdolności przechowalniczej owoców i ich trwałości w obrocie, jak również do ograniczenia występowania wielu chorób fizjologicznych. Dodatkowo jabłka o wysokiej zawartości wapnia charakteryzują się większą jędrnością, co jest niezwykle pożądane przez konsumenta.

Wapń należy do pierwiastków, które są bardzo intensywnie pobierane i transportowane od korzeni do nadziemnych części roślin, co jest szczególnie widoczne w trakcie słonecznych dni. Największe zapotrzebowanie jabłoni na wapń przypada na okres 5-6 tygodni od pełni kwitnienia. Wówczas rośliny mogą zakumulować nawet połowę rocznego zapotrzebowania na ten składnik pokarmowy. Jednak w wielu przypadkach, pomimo właściwie przeprowadzanych zabiegów wapnowania gleb czy nawożenia doglebowego wapniem odżywczym, w celu właściwego zaopatrzenia roślin w ten składnik niezbędna jest jego aplikacja pozakorzeniowa. Ma to szczególne znaczenie w okresach osłabionego lub zahamowanego pobierania tego pierwiastka z gleby.

Dokarmianie wapniem

Intensywne dokarmianie pozakorzeniowe zalecane jest w początkowym okresie wzrostu zawiązków w przypadku:

  • wystąpienia warunków trudnych do pobierania wapnia,
  • niskiego plonowania,
  • wystąpienia w okresie letnim wysokiej temperatury powietrza i niskich opadów
  • gdy przewidywane jest długie przechowywanie owoców.

Osłabione pobieranie wapnia przez system korzeniowy roślin występuje przede wszystkim przy niskiej temperaturze gleby panującej w okresie późnojesiennym czy wczesnowiosennym oraz ma miejsce w okresach suszy i podtopień.

Przy ustalaniu nawożenia, względnie dokarmiania pozakorzeniowego, roślin sadowniczych wapniem należy uwzględnić silną konkurencję o wapń pomiędzy liśćmi a owocami. Owoce wykazują zdolność wykorzystania wapnia pobranego z gleby tylko do wielkości orzecha włoskiego, co wymusza wykonanie pierwszych zabiegów dokarmiania pozakorzeniowego tym pierwiastkiem w czerwcu, a więc w fazie „orzecha włoskiego”. Kolejne zabiegi dokarmiania dolistnego powinny być przeprowadzane w odstępach 10-14 dni, przy czym zalecana liczba zabiegów zależy w dużym stopniu od odmiany jabłoni i przebiegu sezonu wegetacyjnego oraz przewidywanego czasu przechowywania owoców. Najczęściej wykonuje się od 3 do 7 zabiegów dokarmiania dolistnego, a ilość wapnia w owocach jest proporcjonalna do liczby przeprowadzonych oprysków.

Poza okresem jesiennym stosowanie wapnia, szczególnie w celu szybkiego uzupełnienia jego zawartości w roślinach, zalecane jest wiosną. Na przykład aplikacja saletry wapniowej dostarcza dodatkowo niezbędnego w tym okresie dla drzew owocowych azotu. Poza wapniem należy także zadbać o właściwe odżywienie roślin sadowniczych borem, ponieważ pierwiastek ten bierze aktywny udział w transporcie wapnia w roślinie. Dodatkowo wpływa on na poprawę zawiązywania owoców oraz zmniejsza ich podatność na pękanie i ordzawianie.

Wapń w roślinie

Optymalne zaopatrzenie roślin sadowniczych w wapń jest priorytetowym zabiegiem, ponieważ pierwiastek ten zapewnia wysoką wytrzymałość ścian komórkowych oraz utrzymuje integralność i spójność tkanek. Odgrywa istotną rolę w przepuszczalności i selektywności błon komórkowych, wpływając na transport składników odżywczych w roślinie, oraz stabilizuje struktury białkowe. Jest niezbędny do prawidłowych podziałów komórkowych oraz działa jako wewnątrzkomórkowy przekaźnik sygnałowy. Wpływa także na działanie niektórych enzymów, utrzymując biokoloidy komórki oraz same enzymy w stanie właściwego uwodnienia, co ma szczególne znaczenie w okresach suszy. Dodatkowo ogranicza transpirację i poprawia efektywność gospodarki wodnej dzięki regulacji otwierania i zamykania aparatów szparkowych, a wpływając na rozwój systemu korzeniowego i tworzenie włośników, poprawia efektywność pobierania wody i składników mineralnych przez rośliny.

Optymalne zaopatrzenie roślin sadowniczych w wapń zwiększa ich zdrowotność, bowiem pierwiastek ten odgrywa ważną rolę w ograniczaniu skutków stresu w roślinach, neutralizując reaktywne formy tlenu, powstające w komórkach w niekorzystnych dla nich warunkach. Wapń dzięki wpływowi na syntezę białek szoku termicznego zmniejsza również skutki oddziaływania wysokiej temperatury na rośliny.

W efekcie zaburzenia dystrybucji wapnia w roślinie lub jego rzeczywistego niedoboru dochodzi do ograniczenia wzrostu zarówno części nadziemnych, jak i systemu korzeniowego. W tkankach niedostatecznie zaopatrzonych w wapń, w efekcie wzrostu wilgotności i opadów deszczu, następuje osłabienie ścian komórkowych, czego bezpośrednim następstwem jest pękanie owoców jabłek czy czereśni. Niedobór wapnia prowadzi również do drobnienia owoców i zwiększenia ich podatności na korkowacenie czy oparzenia słoneczne. Pogarsza także ich zdolność przechowalniczą oraz trwałość w obrocie, gdyż pierwiastek ten odgrywa kluczową rolę w procesie dojrzewania i starzenia się owoców. Ponadto na skutek niedostatecznego zaopatrzenia w wapń dochodzi do wystąpienia szeregu chorób fizjologicznych, prowadzących w wielu przypadkach do znacznych strat w plonie. Do najczęściej spotykanych chorób należą gorzka plamistość podskórna występująca na owocach jabłoni, szklistość miąższu, rozpad wewnętrzny, rozpad chłodniczy, oparzelina powierzchniowa czy zbrązowienie przygniezdne. Owoce o niskiej zawartości wapnia są również bardziej podatne na infekcje wywołane przez grzyby patogeniczne.

Tekst i zdjęcia: dr hab. Marzena S. Brodowska, prof. UPL

Najnowsze artykuły

Jak stosować BlueN/UtrishaN w uprawie kukurydzy?

Kukurydza jest rośliną, która potrzebuje około 25 kg azotu na wyprodukowanie 1 t ziarna i odpowiedniej ilości słomy. Łatwo więc policzyć, że dla plonów, które często zbieramy na polskich polach wraz ze zbiorem kukurydzy wynoszone jest grubo ponad 300 kg tego ważnego makroelementu. Czy bakterie endofityczne mogą zwiększyć efektywność plonowania kukurydzy przez dostarczenie dodatkowej ilości azotu?

20 Czerwca 2024

Międzyplon – co i kiedy siać?

Do wysiewu w międzyplonie nadają się przede wszystkim gatunki i odmiany tych roślin, które rosną szybko i w krótkim okresie budują w miarę wysoki plon biomasy. Decydujący wpływ na powodzenie uprawy międzyplonów ma długość czasu wegetacji i przebieg warunków pogodowych, zwłaszcza opady.

20 Czerwca 2024

Najgroźniejsze szkodniki w uprawie ziemniaka

Kondycję plantacji ziemniaka pogarsza szereg szkodników, atakujących zarówno nadziemną, jak i podziemną część roślin. Najgroźniejsze z nich w skrajnych przypadkach mogą prowadzić do całkowitego niepowodzenia uprawy.

20 Czerwca 2024
USTAWIENIA PLIKÓW COOKIE

Na naszych stronach internetowych wykorzystujemy technologie internetowe różnego rodzaju – własne i od osób trzecich – w tym pliki cookie, aby zoptymalizować Państwa doświadczenia. Oprócz technologii internetowych, które są niezbędne do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania strony www, obejmują to również technologie internetowe do analityki internetowej i wyświetlania ukierunkowanych reklam. Korzystanie z nich jest dobrowolne i wymaga Państwa zgody. Użytkownik może w każdej chwili wycofać swoją zgodę ze skutkiem na przyszłość lub zmienić ustawienia pod linkiem „Zmień moje preferencje” lub bezpośrednio w przeglądarce internetowej.

Dodatkowe informacje na temat przetwarzania danych i zawartości technologii internetowych można znaleźć w naszej polityce prywatności oraz polityce dotyczącej plików cookie.