Fuzarioza kłosów

27 Czerwca 2023

Fuzarioza kłosów 

Fuzarioza kłosów może być przyczyną wysokich, nawet do 60 procent strat w plonie. Na skutek infekcji porażone kłosy częściowo lub całkowicie zamierają, wykształcone ziarno jest drobne i najczęściej bez zdolności kiełkowania.

Chorobę powodują różne gatunki grzybów z rodzaju Fusarium. Najczęściej są to: Fusarium graminearumF. culmorumF. avenaceumF. poae i Microdochium nivale. Źródło infekcji stanowią: materiał siewny, resztki pożniwne, gleba. W łanie grzyby rozprzestrzeniają się głównie za pomocą zarodników konidialnych, które tworzą się na resztkach pożniwnych czy obumarłych dolnych liściach roślin. Mogą przenosić się także z wiatrem i osiadać na wykłoszonych zbożach. Fuzariozie kłosów sprzyjają: wysoka wilgotność powietrza, częste opady deszczu i temperatura w dzień 12-24°C oraz 5-12°C w nocy. Porażenie jest tym większe, im w sezonie obserwujemy łagodniejszą jesień i zimę oraz chłodniejszą i bardziej mokrą wiosnę. Ponadto rozwojowi choroby sprzyja zbyt gęsty siew i monokultura uprawy.

Objawy choroby 

Najgroźniejsze jest porażenie roślin fuzariozą kłosów w fazie kwitnienia i na początku mlecznej dojrzałości ziaren. Fuzarioza kłosów uwidacznia się w fazie dojrzałości mlecznej ziarna w postaci częściowych, a później całkowitych przebarwień kłosa. Początkowe objawy porażenia to zmiany na kłoskach widoczne jako przedwczesne bielenie pojedynczych plew, następnie kłosków. W łanie obserwujemy wybielenie pojedynczych części kłosa, a później przebarwienia występują na większej ilości kłosów, które w końcu całe przedwcześnie bieleją. Przy silnym porażeniu na plewkach, osadkach kłosków, u nasady kłosa widoczny jest pomarańczowo-różowy (łososiowy) nalot grzybni. Ziarno z takich kłosów także jest porażone i ma często zmienioną barwę na pomarańczowo-różową, ponadto jest drobne i pomarszczone. Przy silnej infekcji dochodzi w nim do porażenia zarodka, przez co traci zdolność kiełkowania. 

Wystąpienie fuzariozy kłosów może się wiązać z obecnością groźnych mikotoksyn w ziarnie, toksycznych dla ludzi i zwierząt. Najczęściej stwierdza się deoksyniwalenol (DON) i zearalenon (ZEN), ale mogą występować też inne metabolity wtórne. Zasiedlenie ziarna przez grzyby rodzaju Fusarium może spowodować przekroczenie dopuszczalnych norm zawartości mikotoksyn (Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1126/2007 z dnia 28 września 2007 r. i Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1881/2006 z dnia 19 grudnia 2006 r.). Ich obecność w zebranym ziarnie będzie powodować odmowę zakupu surowca, a w przypadku plantacji nasiennych ich dyskwalifikację.

Zwalczanie fuzariozy kłosów

Do zwalczania fuzariozy kłosów stosuje się fungicydy o działaniu zapobiegawczym, interwencyjnym i wyniszczającym. Do dyspozycji są substancje czynne z różnych grup chemicznych, np.: triazoli, strobiluryn, imidazoli, ftalanów i benzimidazoli. W walce z chorobą pomocne jest zachowanie prawidłowego zmianowania upraw i wprowadzenie do płodozmianu roślin strączkowych, które z jednej strony działają fitosanitarnie, a z drugiej poprawiają plonowanie zbóż w kolejnych latach.

Tekst i zdjęcia: Katarzyna Szulc

Najnowsze artykuły

Groźne szkodniki w młodej kukurydzy

Już od momentu wysiewu ziarna kukurydzy do gleby zaczynają jej zagrażać szkodniki, wśród których dominują owady. O ile roślina ta, tworząc ogromną biomasę, jest w stanie wiele wytrzymać w pełni wegetacji, tak początkowy okres jej rozwoju pod kątem podatności na zagrożenia ze strony agrofagów należy uznać za „krytyczny”.

23 Maja 2024

Nawożenie azotowe i dokarmianie nalistne ziemniaka

W uprawie ziemniaka odmian wcześniejszych zalecane są niższe dawki azotu w stosunku do odmian późniejszych. W trakcie wegetacji dokarmianie nalistne prowadzi się głównie w oparciu o azot, magnez i siarkę, nie zapominając o manganie i borze.

23 Maja 2024

Choroby i szkodniki kukurydzy

W kukurydzy infekowane mogą być wszystkie części rośliny, od korzeni po kolby. Najgroźniejsze wywołują grzyby z rodzaju Fusarium, ale niebezpieczne mogą być też choroby liści. Kukurydzy nie odpuszczają także szkodniki – na różnym etapie rozwoju roślin mogą być pożywieniem dla ponad różnych 50 gatunków.

22 Maja 2024
USTAWIENIA PLIKÓW COOKIE

Na naszych stronach internetowych wykorzystujemy technologie internetowe różnego rodzaju – własne i od osób trzecich – w tym pliki cookie, aby zoptymalizować Państwa doświadczenia. Oprócz technologii internetowych, które są niezbędne do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania strony www, obejmują to również technologie internetowe do analityki internetowej i wyświetlania ukierunkowanych reklam. Korzystanie z nich jest dobrowolne i wymaga Państwa zgody. Użytkownik może w każdej chwili wycofać swoją zgodę ze skutkiem na przyszłość lub zmienić ustawienia pod linkiem „Zmień moje preferencje” lub bezpośrednio w przeglądarce internetowej.

Dodatkowe informacje na temat przetwarzania danych i zawartości technologii internetowych można znaleźć w naszej polityce prywatności oraz polityce dotyczącej plików cookie.