Wczesnowiosenne zwalczanie chwastów w rzepaku i zbożach

20 Marca 2023

Wczesnowiosenne zwalczanie chwastów w rzepaku i zbożach

Gatunki zimujące chwastów oraz wschodzące nieco później chwasty jare stanowią niemały problem na plantacjach ozimych rzepaku oraz zbóż. Dlatego ich skuteczne i szybkie wyeliminowanie z plantacji przy pomocy odpowiednich herbicydów jest wręcz nieodzowne. Niewykonanie zabiegu herbicydowego lub jego znaczne opóźnienie skutkuje najczęściej obniżeniem plonowania rzepaku i zbóż. 

Po pierwsze lustracja

Na polach zabezpieczonych jesienią proces ponownego zachwaszczenia będzie prawdopodobnie postępował wolniej, ale ze względu na możliwość wystąpienia sprzyjających warunków pogodowych mimo wszystko może się rozpocząć zdecydowanie wcześniej, niż zazwyczaj. Dlatego lustrację pól z oziminami najlepiej przeprowadzić pod koniec lutego (rzepaki) oraz na początku marca (zboża). W trakcie lustracji plantacji należy zwrócić uwagę na kondycję uprawianej oziminy oraz chwastów (koniecznie określić ich skład gatunkowy oraz liczebność). Po przeprowadzeniu lustracji jesteśmy już w stanie określić przybliżony termin wykonania zabiegu herbicydowego. Jedna bardzo istotna uwaga – nie śpieszmy się z zabiegiem opryskiwania i poczekajmy na sprzyjające warunki wilgotnościowo-termiczne.

Chwasty, których należy się obawiać

Zarówno na plantacjach rzepaku ozimego, jak i zbóż ozimych występują zasadniczo trzy typy zachwaszczenia: 

  1. Chwasty zimujące (roczne lub wieloletnie), wykazujące się największą konkurencyjnością względem ozimin, dlatego należy je wyeliminować tak szybko, jak to możliwe (w szczególności dotyczy to plantacji rzepaku ozimego);
  2. Chwasty ozime, ale wschodzące na wiosnę;
  3. Chwasty jare, których wschody są bardzo rozciągnięte w czasie, dlatego zabieg herbicydowy najczęściej przeprowadza się w późniejszych fazach rozwojowych rośliny uprawnej, kiedy chwasty zdążyły już wykształcić co najmniej 2-3 liście właściwe (w szczególności dotyczy to plantacji zbóż).

Z gatunków zimujących rocznych na plantacji rzepaku możemy się spodziewać wystąpienia miotły zbożowej, wyczyńca polnego (regionalnie), samosiewów zbóż, rumianowatych (np. maruna bezwonna, rumianek pospolity), przytulii czepnej, fiołków, gwiazdnicy pospolitej, bodziszka drobnego czy stulichy psiej. A z chwastów wieloletnich: perzu właściwego, bylicy pospolitej czy ostrożnia polnego. Natomiast z chwastów jarych: gorczycy polnej,rzodkwi świrzepy, komosy białej, szarłatu szorstkiego, żółtlicy drobnokwiatowej, przymiotna kanadyjskiego czy farbownika polnego.

Natomiast na plantacjach zbóż ozimych możemy mieć do czynienia z następującymi gatunkami zimującymi: miotłą zbożową oraz niekiedy z wyczyńcem polnym. Natomiast z gatunków dwuliściennych rocznych zimujących możemy się spodziewać wystąpienia np. przytulii czepnej, maku polnego, chabra bławatka, bodziszka drobnego, fiołka polnego czy tzw. chwastów rumianowatych, a z chwastów wieloletnich perzu właściwego, ostrożnia polnego, ślazu drobnokwiatowego czy nawłoci. Ponadto w okresie wczesnej wiosny mogą się pojawiać dodatkowo wschodzące chwasty ozime, jak i gatunki jare, tj. komosa biała, gorczyca polna, iglica pospolita, niezapominajka polna, przymiotno kanadyjskie, rzodkiew świrzepa czy rdesty.

Herbicydy na dobry start

Program wiosennego odchwaszczania rzepaku ozimego jest niestety bardzo ubogi. Składa się na niego zaledwie kilka substancji czynnych stosowanych pojedynczo lub w mieszaninie, zwalczających gatunki dwuliścienne (chlopyralid, pikloram, chlopyralid + pikloram, chlopyralid + halauksyfen metylu) oraz zwalczających gatunki jednoliścienne, tzw. graminicydy (propachizafop, cykloksydym, fluazyfop-p-butylu czy kletodym). Pamiętajmy, że niższe dawki graminicydów zalecane są do zwalczania gatunków jednoliściennych rocznych (miotły zbożowej i samosiewów zbóż), natomiast maksymalne dawki stosuje się do ograniczania gatunków jednoliściennych wieloletnich, tj. perz właściwy. W tabeli 1. zamieszczono wykaz preparatów zalecanych do odchwaszczania plantacji rzepaku ozimego w okresie wiosennym.

Zdecydowanie korzystniej wygląda program do odchwaszczania zbóż ozimych w okresie wiosennym. Zarejestrowanych jest kilka s.cz. do zwalczania tylko chwastów jednoliściennych (fenoksaprop-P etylu, pinoksaden, klodinafop + pinoksaden). Natomiast do eliminacji jedynie chwastów dwuliściennych zarejestrowanych jest najwięcej s.cz. Za przykład mogą posłużyć: fluroksypyr, metsulfuron metylu, amidosulfuron, bensulfuron metylowy + metsulfuron metylowy, halauksyfen metylu + fluroksypyr meptylu, 2,4-D + florasulam, 2,4-D 2-EHE + aminopyralid + florasulam, aminopyralid + florasulam czy fluroksypyr meptylu + chlopyralid + MCPA. 

Nieco mniejszą grupę stanowią s.cz. zarejestrowane do zwalczania zarówno chwastów jedno-, jak i dwuliściennych. Za przykład mogą posłużyć takie s.cz. jak: piroksysulam, metsulfuron metylu + tifensulfuron metylu, pinoksaden + piroksysulam, pinoksaden + florasulam, tifensulfuron metylu + tribenuron metylu, florasulam + piroksysulam + aminopyralid czy florasulam + halauksyfen metylu + piroksulam. W tabeli 2. zamieszczono wykaz preparatów zalecanych do odchwaszczania plantacji zbóż ozimych w okresie wiosennym.

Tabela 1. Przykładowe preparaty zalecane do odchwaszczania plantacji rzepaku ozimego w okresie wiosennym

Substancja czynnaHerbicydZwalczane chwastyTermin aplikacji
ChlopyralidAuksendy 300 SL, Clap, Clap Forte, Cloe 300 SL, Cliophar 300 SL, Cliophar 600 SL, Clopyralid 300 SL, Effigo, Faworyt 300 SL, Golden Helion 300 SL, Hoder 300 SL, Kak-Piral 300 SL, Lontrel 300 SL, Lontrel 600 SL, Major 300 SL, Songhai 300 SL, Vivendi 300 SLchaber bławatek, maruna bezwonna, ostrożeń polny, rdesty (plamisty i powojowy), psianka czarna, rumian polny, rumianek pospolitypoczątek ruszenia wegetacji wiosennej do fazy pąków kwiatowych zamkniętych w liściach (BBCH 20-50)
Chlopyralid + pikloramChaco, Curlew 334 SL, Galera 334 SL, Kratos A, Obelix 334 SLchaber bławatek, maruna bezwonna, mlecz polny, ostrożeń polny, psianka czarna, przytulia czepna, rumianek pospolity, żółtlica drobnokwiatowa
Barka 334 SL, Cyklop 334 SL, Gala 334 SL

chaber bławatek, dymnica pospolita,

komosa biała, maruna bezwonna, mlecz polny, ostrożeń polny, przytulia czepna, rdestówka powojowata, rumian polny

wiosną po ruszeniu wegetacji, od fazy 9 liści do fazy widocznego 1. międzywęźla (BBCH 19-31)
PikloramPikas 300 SL, Raldico 300 SL, Zorro 300 SLchaber bławatek, maruna bezwonna, ostrożeń polny, przytulia czepna, rumian polny, rumianek pospolitywiosną po ruszeniu wegetacji, od początku wydłużania pędu głównego do początku fazy pąkowania (pąki kwiatowe zamknięte w liściach) (BBCH 30-50)
Chlopyralid + halauksyfen metyluKorvetto

bodziszek drobny, chaber bławatek, jasnota purpurowa, mak polny, mak

wątpliwy, maruna bezwonna, przytulia czepna

PropachizafopAgaton 100 EC, Agenor 100 EC, Agil-S 100 EC, Bosiak 100 EC*, Profop 100 EC, Vima-Propachizafop, Zetrola 100 ECchwastnica jednostronna, miotła zbożowa, owies głuchy, palusznik krwawy, perz właściwy, samosiewy zbóż, włośnica sina, włośnica zielona, życica trwaławiosną, nie później niż do początku fazy wydłużania pędu, braku międzywęźli (rozeta) (BBCH 20-30)
CykloksydymFocus Ultra 100 ECchwastnica jednostronna, miotła zbożowa, owies głuchy, palusznik krwawy, proso, stokłosa płonna, samosiewy zbóż, stokłosa polna, wiechlina zwyczajna, włośnica zielona, włośnica ber, wyczyniec polny, życica wielokwiatowa, życica trwaławiosną, nie później niż do fazy wydłużania się pędu głównego (BBCH 20-32)
Fluazyfop-P butyluAkapit 125 ECchwastnica jednostronna, miotła zbożowa, owies głuchy, palusznik krwawy, perz właściwy, samosiewy zbóż, wiechlina zwyczajna, włośnica sina, włośnica zielona, wyczyniec polny, życica trwaławiosną po ruszeniu wegetacji, do fazy 5. międzywęźla (BBCH 20-35)
Balatella Forte 150 EC, Fortune, Foster Forte 150 EC, Frequent, Fusilade Forte 150 EC, Privium 125 EC, Trivkoowies głuchy, chwastnica jednostronna, samosiewy zbóż, miotła zbożowa, wyczyniec polny, perz właściwywiosną po ruszeniu wegetacji, nie później niż do fazy wytworzenia pąków kwiatowych, ale przed ich rozwinięciem (BBCH 20-50)
KletodymBrixtonchwastnica jednostronna, samosiewy zbóż, wiechlina roczna, wyczyniec polny, życica trwaławiosną po ruszeniu wegetacji, do końca fazy formowania pędów bocznych, widocznych jest 6 pędów bocznych (BBCH 20-26)
Cegorian Extra 120 EC, Centurion Plus 120 EC, GramiGuard, Select Super 120 EC, V-Dim 240 EC, VextaDim 240 ECchwastnica jednostronna, miotła zbożowa, owies głuchy, perz właściwy, samosiewy zbóż, życica wielokwiatowawiosną, nie później niż do początku wybijania w pędy kwiatowe (BBCH 20-30)
Kleo 240 EC, Logik 240 ECmiotła zbożowa, owies głuchy, wyczyniec polny, chwastnica jednostronna, samosiewy zbóżwiosną, nie później niż do momentu, gdy widoczne jest 1. międzywęźle (BBCH 20-31)

* termin dopuszczenia do stosowania 30.09.2022

Tabela 2. Przykładowe preparaty zalecane do odchwaszczania plantacji zbóż ozimych w okresie wiosennym

Substancja czynnaHerbicydZwalczane chwastyTermin aplikacjiZboża ozime
Fenoksaprop-P etyluFenoxinn 110 EC, Herbos 110 EC, Monarchi 110 ECwyczyniec polny, miotła zbożowa*od początku ruszenia wegetacji wiosennej do fazy 1. kolanka (BBCH 20-31)pszenica, jęczmień, pszenżyto
Klodinafop + pinoksadenTraxos 50 ECmiotła zbożowa, wyczyniec polnypszenica, pszenżyto, żyto
PinoksadenAxel-R 50 EC, Pinoxy 50 ECod początku ruszenia wegetacji wiosennej aż do fazy pojawienia się liścia flagowego (BBCH 20-37)pszenica, jęczmień, pszenżyto, żyto
Bensulfuron metylowy + metsulfuron metylowyLoop, Xanadufiołek polny, gwiazdnica pospolita, maruna bezwonna, rdestówka powojowata, tasznik pospolitypo ruszeniu wegetacji wiosennej do fazy końca strzelania w źdźbło, w pełni wykształcony liść flagowy (BBCH 20-39)
Halauksyfen metylu + fluroksypyr meptyluPixxarodymnica pospolita, jasnota purpurowa, bodziszek drobny, bodziszek porozcinany, przytulia czepna, chaber bławatek, gwiazdnica pospolita, mak polny, tasznik pospolitypo ruszeniu wegetacji wiosennej do końca fazy nabrzmiewania pochwy liściowej liścia flagowego (BBCH 20-45)
FluroksypyrStarane 333 ECbieluń dziędzierzawa, gwiazdnica pospolita, koniczyna biała, niezapominajka polna, przytulia czepna, poziewnik szorstki, rdest powojowy, rdest ptasi, szczawiepo ruszeniu wegetacji wiosennej od początku fazy krzewienia do fazy 2. kolanka (BBCH 21-32)pszenica, jęczmień, pszenżyto, żyto
2,4-D + florasulamDiablo 306 SL, Mustang 306 SE

chaber bławatek, gorczyca polna, gwiazdnica pospolita, jasnota różowa, komosa biała, mak polny, maruna bezwonna, niezapominajka polna, przytulia

czepna, psianka czarna, rdesty (kolankowy, powojowy), rumian polny, samosiewy rzepaku, stulicha psia, szarłat szorstki,

tasznik pospolity, tobołki polne

2,4-D 2-EHE + aminopyralid + florasulamKantor Forte 195 SE, Mustang Forte 195 SEchaber bławatek, fiołek polny, gwiazdnica pospolita, jasnota purpurowa przed kwitnieniem, komosa biała, mak polny, maruna bezwonna, niezapominajka polna, ostrożeń polny, przytulia czepna, rdest powojowy, rumian polny, samosiewy rzepaku, tasznik pospolity, tobołki polnepszenica, pszenżyto, żyto
Aminopyralid + florasulamDragon NT 450 WGchaber bławatek, fiołek polny, gwiazdnica pospolita, komosa biała, mak polny, maruna bezwonna, niezapominajka polna, ostrożeń polny, przytulia czepna, rdestówka powojowata, samosiewy rzepaku, stulicha psia, tasznik pospolity, tobołki polne
Metsulfuron metyluComa 20 WG, Winnetou 20 WGfiołek polny, gwiazdnica pospolita, jasnota różowa, komosa biała, mak polny, maruna bezwonna, rdest plamisty, rumian polny, tasznik pospolityod momentu ruszenia wegetacji wiosennej do fazy 3. kolanka (BBCH 21-33)pszenica, pszenżyto
Fluroksypyr meptylu + chlopyralid + MCPAKinvarachaber bławatek, gwiazdnica pospolita, komosa biała, maruna bezwonna, mniszek lekarski, ostrożeń polny, powój polny, przetacznik polny, przytulia czepna, rdest plamisty, rdestówka powojowata, rumianek pospolity, samosiewy rzepaku, tasznik pospolitypo ruszeniu wegetacji wiosennej (od 4. rozkrzewienia) do fazy końca strzelania w źdźbło, w pełni wykształcony liść flagowy (BBCH 24-39)pszenica, pszenżyto, żyto
AmidosulfuronFaraon 75 WG, Grodyl 75 WGgwiazdnica pospolita, kurzyślad polny, maruna bezwonna, poziewnik szorstki, przytulia czepna, rdest powojowaty, rumian polny, samosiewy rzepaku, tasznik pospolity, tobołki polne, żółtlica drobnokwiatowaod początku ruszenia wegetacji wiosennej (pełnia krzewienia) do fazy 2. kolanka (BBCH 25-32)pszenica, jęczmień, pszenżyto, żyto
Metsulfuron metylu + tifensulfuron metyluConcert SX 44 SG, Toto 75 SGmiotła zbożowa, fiołek polny, fiołek trójbarwny, gwiazdnica pospolita, jasnota purpurowa, mak polny, przytulia czepna, rumianek pospolity, tasznik pospolitywiosną po ruszeniu wegetacji do fazy końca krzewienia (BBCH 20-29)pszenica, pszenżyto, żyto
Pinoksaden + piroksysulamAvoxa 50 ECmiotła zbożowa, wyczyniec polny, życice (trwała, wielokwiatowa), stokłosa płonna, fiołek polny, gwiazdnica pospolita, maruna bezwonna, jasnota purpurowa, przetacznik bluszczykowy, przytulia czepna, rumianek pospolity, tasznik pospolityod momentu ruszenia wegetacji wiosennej do fazy 2. kolanka (BBCH 20-32)
Pinoksaden + florasulamAxial Komplett, Axial One 50 ECmiotła zbożowa, owies głuchy, wyczyniec polny, chaber bławatek, gwiazdnica pospolita, mak polny, maruna bezwonna, niezapominajka polna, przytulia czepna, rdest ptasi, rumianek pospolity, samosiewy rzepaku, tasznik pospolity, tobołki polnepszenica, jęczmień, pszenżyto, żyto
Tifensulfuron metylu + tribenuron metyluHadden 550 WG, Nautius WG, Pygmee 550 WGmiotła zbożowa, bodziszek drobny, chaber bławatek, fiołek polny, przytulia czepna, jasnota różowa, maruna bezwonna, mak polny, gwiazdnica pospolita, przetaczniki (bluszczykowy, perski), niezapominajka polna, tasznik pospolitypo ruszeniu wegetacji wiosennej do fazy końca strzelania w źdźbło, w pełni wykształcony liść flagowy (BBCH 20-39)pszenica, pszenżyto
PiroksysulamNomad 75 WGmiotła zbożowa, wyczyniec polny, życica trwała, gwiazdnica pospolita, maruna bezwonna, przetacznik bluszczykowy, przetacznik perski, rumian polny, samosiewy rzepaku, tasznik pospolitywiosną po ruszeniu wegetacji od fazy początku krzewienia do fazy 1. kolanka (BBCH 21-31)pszenica, pszenżyto, żyto
Florasulam + piroksysulam + aminopyralidLancet Plus 125 WG

miotła zbożowa, chaber bławatek, dymnica pospolita, fiołki (polny, trójbarwny), gwiazdnica pospolita, komosa biała, mak polny, maruna

bezwonna, maruna nadmorska, niezapominajka polna, poziewnik

szorstki, przetaczniki (polny, perski), przytulia czepna, rdest powojowy, rumian polny, rumianek pospolity, samosiewy

rzepaku, tasznik pospolity, tobołki polne

po ruszeniu wegetacji wiosennej od fazy początku krzewienia do

fazy 1. kolanka (BBCH 21-31)

Florasulam + halauksyfen metylu + piroksulamRexademiotła zbożowa, owies głuchy, dymnica pospolita, fiołek polny, gwiazdnica pospolita, jasnota purpurowa, komosa biała, mak polny, maruna bezwonna, niezapominajka polna, rumian polny, przetacznik perski, przytulia czepna, rdest kolankowy, rdestówka powojowata, samosiewy rzepaku, tasznik pospolity, tobołki polneod momentu ruszenia wegetacji wiosennej do fazy 2. kolanka (BBCH 21-32)

** gatunek średnio wrażliwy

Tekst: dr inż. Tomasz R. Sekutowski, IUNG – PIB w Puławach, Zakład Herbologii i Technik Uprawy Roli we Wrocławiu

Zdjęcia: Katarzyna Szulc

Najnowsze artykuły

Białko pod ochroną w odchwaszczanych użytkach zielonych

Użytki zielone wymagają zabiegów pielęgnacyjnych, aby stanowiły cenną paszę,. Kompensacji chwastów lepiej zapobiegać metodami agrotechnicznymi. Gdy te nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, trzeba wspomóc się zabiegiem herbicydowym.

28 Lutego 2024

Nawożenie użytków zielonych

Trawy do prawidłowego wzrostu i rozwoju potrzebują określonej ilości niezbędnych składników pokarmowych. Nawożenie mineralne jest czynnikiem, który w największym stopniu modyfikuje skład chemiczny runi łąkowej. Ważnym zabiegiem w uprawie traw jest prawidłowe dokarmianie dolistne.

27 Lutego 2024

Choroby w młodych zbożach

Choroby, które atakują w fazie pełni i końca krzewienia, mogą zniszczyć potencjał plonotwórczy uprawianej odmiany. Tylko wczesny monitoring plantacji oraz znajomość odporności kreacji pozwala na określenie występującego zagrożenia, a wykonane we właściwym czasie zwalczanie grzybów obecnych na liściach i innych organach roślin na dłuższy czas poprawia zdrowie zbóż.

21 Lutego 2024