Pozostałości ś.o.r. w owocach i warzywach

13 Maja 2019

Temat pozostałości środków ochrony roślin w warzywach i owocach jest w ostatnich latach wyjątkowo na czasie. Z jednej strony są konsumenci, którzy oczekują żywności z jak najmniejszą ilością pozostałości środków ochrony roślin. Z drugiej zaś rolnicy, dla których środki ochrony roślin są jednym z najważniejszych czynników decydujących o jakości i wysokości plonu końcowego. Idąc dalej, substancje, które pozostają w roślinie aktywne przez dłuższy czas chronią uprawy dłużej zatem przekłada się to również na zmniejszenie liczby wykonywanych zabiegów. 

Czy jest w tym przypadku możliwy do osiągnięcia kompromis? Zdania pewnie będa podzielone, ale pewien rodzaj kompromisu opracowały osoby odpowiedzialne za tworzenie odpowiednich przepisów w Unii Europejskiej i na całym świecie.

Najwyższy dopuszczalny poziom pozostałości

Aby lepiej zrozumieć wszystkie argumenty w dyskusji nad bezpieczeństwem żywności wyprodukowanej z roślin traktowanych środkami ochrony roślin, warto poznać znaczenie kilku terminów. Pierwszym z nich jest NDP, czyli najwyższy dopuszczalny poziom pozostałości (z j. ang. MRL, czyli Maximum Residue Level). Jest to najwyższy dopuszczalny poziom pozostałości substancji czynnej w żywności krajowej i importowanej, uznany za akceptowalny zgodnie z obowiązującymi w danym kraju przepisami prawa. Jeśli poziom pozostałości ś.o.r. jest poniżej ustanowionego NDP, wówczas oznacza to, że uprawa była chroniona w sposób właściwy, bez przekroczenia maksymalnej dawki środka, maksymalnej liczby zabiegów sezonie i z zachowaniem okresu karencji wskazanych w etykiecie środka.

Wartości NDP obowiązujące w Polsce są wspólne dla wszystkich krajów Unii Europejskiej, natomiast kraje poza Unią mogą ustanawiać własne normy. Przestrzegać musi ich każdy producent zamierzający wyeksportować swoje produkty na ich rynki.

Jeśli ilość pozostałości jest poniżej progu NDP, towar może być dopuszczony do sprzedaży, jest legalny i bezpieczny dla zdrowia ludzkiego.

Do określenia bezpieczeństwa pozostałości ś.o.r. służą również inne wskaźniki.

Dzienne spożycie i dawka najwyższa

ADI, czyli dopuszczalne dzienne spożycie (z j. ang. Acceptable Daily Intake). Wskaźnik ten określa maksymalną ilość substancji w przeliczeniu na kilogram masy ciała, która może być spożywana codziennie z żywnością bez znacznych tegatywnych skutków dla zdrowia przez całe życie.

Jeśli ilość pozostałości mieści się w strefie pomiędzy NDP, a ADI, wówczas towar zgodnie z prawem nie może być dopuszczony do sprzedaży ani żywienia ludzi i zwierząt, ale nie stanowi zagrożenia dla zdrowia ludzkiego.

ARfD, czyli z j. ang. Acute Reference Dose, to jednorazowa dawka określająca maksymalną ilość substancji w mg w przeliczeniu na kilogram masy ciała, której przekroczenie jest związane z zagrożeniem dla zdrowia ludzkiego (tzw. ostra dawka referencyjna).

Jeśli ilość pozostałości jest wyższa niż ADI/ARfD, wówczas możliwe jest zagrożenie dla zdrowia ludzkiego.

Na koniec słownika pojęć NOAEL (z j. ang. No Adverse Effect Level), czyli najwyższa dawka substancji czynnej, którą można przyjmować dziennie przez całe życie, po spożyciu której nie obserwuje się żadnego działania niepożądanego, podczas gdy wyższe dawki powodują takie działania (“poziom dawkowania, przy którym nie obserwuje się szkodliwych zmian”). 

Pozostałości w praktyce

Powyższa pojęcia i wskaźniki opisują w sposób naukowy poziomy pozostałości i ich wpływ na konsumenta. Warto podkreślić, że podmioty zajmujące się obrotem płodami rolnymi, w tym sieci handlowe, ustanawiają własne ograniczenia w zakresie poziomu pozostałości określając je np. na poziomie ułamka NDP (np. 30% NDP) lub nawet poniżej 0,01 mg/kg. Przy czym 0,01 mg/kg to najniższy poziom, jaki jest w stanie określić dostępna obecnie aparatura pomiarowa (!). Stąd poziom ten potocznie nazywa się poziomem “bez pozostałości”.

Najnowsze artykuły

Jak stosować BlueN/UtrishaN w uprawie kukurydzy?

Kukurydza jest rośliną, która potrzebuje około 25 kg azotu na wyprodukowanie 1 t ziarna i odpowiedniej ilości słomy. Łatwo więc policzyć, że dla plonów, które często zbieramy na polskich polach wraz ze zbiorem kukurydzy wynoszone jest grubo ponad 300 kg tego ważnego makroelementu. Czy bakterie endofityczne mogą zwiększyć efektywność plonowania kukurydzy przez dostarczenie dodatkowej ilości azotu?

20 Czerwca 2024

Międzyplon – co i kiedy siać?

Do wysiewu w międzyplonie nadają się przede wszystkim gatunki i odmiany tych roślin, które rosną szybko i w krótkim okresie budują w miarę wysoki plon biomasy. Decydujący wpływ na powodzenie uprawy międzyplonów ma długość czasu wegetacji i przebieg warunków pogodowych, zwłaszcza opady.

20 Czerwca 2024

Najgroźniejsze szkodniki w uprawie ziemniaka

Kondycję plantacji ziemniaka pogarsza szereg szkodników, atakujących zarówno nadziemną, jak i podziemną część roślin. Najgroźniejsze z nich w skrajnych przypadkach mogą prowadzić do całkowitego niepowodzenia uprawy.

20 Czerwca 2024
USTAWIENIA PLIKÓW COOKIE

Na naszych stronach internetowych wykorzystujemy technologie internetowe różnego rodzaju – własne i od osób trzecich – w tym pliki cookie, aby zoptymalizować Państwa doświadczenia. Oprócz technologii internetowych, które są niezbędne do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania strony www, obejmują to również technologie internetowe do analityki internetowej i wyświetlania ukierunkowanych reklam. Korzystanie z nich jest dobrowolne i wymaga Państwa zgody. Użytkownik może w każdej chwili wycofać swoją zgodę ze skutkiem na przyszłość lub zmienić ustawienia pod linkiem „Zmień moje preferencje” lub bezpośrednio w przeglądarce internetowej.

Dodatkowe informacje na temat przetwarzania danych i zawartości technologii internetowych można znaleźć w naszej polityce prywatności oraz polityce dotyczącej plików cookie.