Bezpiecznie pracuj w gospodarstwie rolnym – przestrzegaj BHP

30 Grudnia 2022

Bezpiecznie pracuj w gospodarstwie rolnym – przestrzegaj BHP

Rolnictwo należy do najniebezpieczniejszych zawodów. Każdego roku w Polsce notowanych jest tysiące wypadków. Stosowanie się do zasad BHP, a nie tylko ich poznanie, pozwala zmniejszyć ryzyko zagrożeń w gospodarstwie rolnym.

Pomimo ogólnopolskich kampanii edukacyjnych, praca w rolnictwie pozostaje nadal zaliczana do tych o najwyższym udziale wypadków. Wielu można by uniknąć, gdyby zawsze na poważnie traktowane były zasady bezpieczeństwa.

O BHP inaczej

W tym artykule postanowiłem nie wymieniać po raz kolejny zbioru zasad związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy, które zresztą każdy rolnik powinien znać. Zainteresowane osoby odsyłam do stron KRUS, gdzie dostępne są w wersji PDF informatory dotyczące prawidłowej obsługi zwierząt gospodarskich, pracy na wysokości czy postępowania ze środkami ochrony roślin. Nawet jednak najlepiej opracowane zalecenia pozostają bezużyteczne, jeśli zasad bezpieczeństwa nie wcielimy w życie. Postanowiłem przybliżyć czytelnikowi zasadę 5S, którą osobiście uważam za klucz do ograniczenia liczby wypadków w gospodarstwie rolnym.

Zasada 5S – widzisz, reaguj

Pierwszym sposobem na rozwinięcie skrótu, a właściwie akronimu 5S, jest anglojęzyczna sentencja: If you see something, say something, do something, co w tłumaczeniu oznacza: Jeśli coś widzisz, powiedz coś, zareaguj. Znane z wyśrubowanych norm bezpieczeństwa amerykańskie firmy stosują to podejście w celu uwrażliwienia pracowników, że bezpieczeństwo jest wspólną sprawą wszystkich zatrudnionych osób. Pracownicy są nie tylko zobowiązani do zgłaszania przełożonym usterek, ale w dodatku wynagradzani są za to premią! Tworzy to klimat do tego, że pracownik czuje się swobodnie w zgłaszaniu pomysłów, które mogą zwiększyć bezpieczeństwo zakładu. Tak często wymawiane hasło „a nie mówiłem”, gdy coś się wydarzy, ma faktycznie pokrywać się z rzeczywistością i mieć swoje odzwierciedlenie w działaniu.

Zatrzymaj się czasami na chwilę w swojej pracy, rozejrzyj i pomyśl, co mógłbyś zrobić w gospodarstwie, aby stało się bezpieczniejsze. W pierwszej kolejności daj przykład współpracownikom, że nie jesteś ponad zasadami. Większość wypadków w rolnictwie wynika z nieostrożności i pośpiechu. Im częściej będziemy podkreślać, że bezpieczeństwo jest dla nas ważne, tym bardziej stanie się ono częścią kultury pracy w gospodarstwie.

Zasada 5S – sprzątaj i usprawniaj

Jest także inne rozwinięcie skróty 5S, które nawiązuje do rozwijanego po II wojnie światowej w Japonii sposobu zarządzania miejscem pracy. Jest to 5 słów rozpoczynających się na „s”: sort, set in order, shine, standarize, sustain, co możemy przetłumaczyć na: sortuj, porządkuj, sprzątaj, standaryzuj, samodyscyplina. Celem wspomnianych metod jest między innymi zwiększenie bezpieczeństwa, ale i efektywności pracy. Proces 5S w tym przypadku rozpoczyna się od przeglądu miejsca pracy i wskazania, które przedmioty są potrzebne, a które są zbędne. Wszystko, co jest nieużywane, usuwamy, co pozwala nam zachować czystość i porządek. Każde z używanych narzędzi powinno mieć swoje miejsce i być na nie odłożone po zakończeniu pracy. Dbamy o utrzymanie porządku i próbujemy zawsze stosować się do tych zasad.

Nie przechodź nad problemem do porządku dziennego

Gdy pracę w gospodarstwie wykonuje wyłącznie rolnik, może pozwolić sobie na zwiększone ryzyko. O wiele częściej jednak mamy do czynienia z sytuacją, że w gospodarstwie pomagają choćby rodzicie czy dzieci, pracownicy, a wówczas rolnik bierze odpowiedzialność za ich zdrowie i życie. Szczególnie narażone na wypadek są osoby, które na co dzień nie wykonują pracy w gospodarstwie. Pracownicy sezonowi, ale również członkowie rodziny, którzy w sezonie lub weekendowo pomagają w pracy w gospodarstwie. To właśnie tym osobom często zdarzają się wypadki. Pomocnicy mogą nie wiedzieć o zwyczajowych procedurach lub niebezpieczeństwach, nad którymi podczas codziennej pracy przechodzimy do porządku dziennego, zapominając o nich. 

Zdajmy sobie sprawę, że wypadki się zdarzają. Warto być na nie przygotowanym i mieć plan zareagowania. Zima to dobry czas, aby przyswoić sobie zasady pierwszej pomocy i przemyśleć, jak będziemy reagować w nagłych przypadkach. 

Kilka rad BHP

  • Podkreślaj głośno i sam stosuj się do tego, że bezpieczeństwo jest dla Ciebie ważne.
  • Przewiduj, co może się stać na poszczególnych miejscach pracy i zapobiegaj temu.
  • Regularnie serwisuj i sprawdzaj sprzęt używany w gospodarstwie, dzięki czemu możesz wyeliminować usterki.
  • Stopniuj trudności zadań poświęcanych Twoim współpracownikom. Daj czas na naukę. 
  • Nie buduj atmosfery pośpiechu w sytuacjach, gdy może to doprowadzić do wypadku.
  • Pod żadnym pozorem nie pozwalaj na pracę pod wpływem alkoholu.
  • Sprawdź, czy i gdzie masz apteczkę w gospodarstwie.
  • Sprawdź gaśnice, kup lub wymień, jeśli to konieczne.
  • Nie noś luźnych ubrań i biżuterii, spinaj włosy, noś okulary ochronne. 
  • Miej naładowany telefon w pobliżu, dzięki temu możesz szybko zareagować.
  • Zachowaj ostrożność przy obsłudze zwierząt.

Skala problemu

W 2021 roku do KRUS zgłoszonych zostało ponad 12 tys. wypadków w gospodarstwach rolnych. Najwięcej poszkodowanych było wskutek: upadków (50%), pochwycenia przez ruchome części maszyn i urządzeń (13%), a także przez uderzenia, przygniecenia lub pogryzienia przez zwierzęta (12%). Na każde 1000 osób ubezpieczonych w KRUS przypadało 8 osób, które zgłosiły uszczerbek na swoim zdrowiu. Niestety w całym 2021 roku aż 45 wypadków zakończyło się śmiercią rolnika.

Tekst: dr Stanisław Świtek, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Zdjęcia: Katarzyna Szulc

Najnowsze artykuły

Białko pod ochroną w odchwaszczanych użytkach zielonych

Użytki zielone wymagają zabiegów pielęgnacyjnych, aby stanowiły cenną paszę,. Kompensacji chwastów lepiej zapobiegać metodami agrotechnicznymi. Gdy te nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, trzeba wspomóc się zabiegiem herbicydowym.

28 Lutego 2024

Nawożenie użytków zielonych

Trawy do prawidłowego wzrostu i rozwoju potrzebują określonej ilości niezbędnych składników pokarmowych. Nawożenie mineralne jest czynnikiem, który w największym stopniu modyfikuje skład chemiczny runi łąkowej. Ważnym zabiegiem w uprawie traw jest prawidłowe dokarmianie dolistne.

27 Lutego 2024

Choroby w młodych zbożach

Choroby, które atakują w fazie pełni i końca krzewienia, mogą zniszczyć potencjał plonotwórczy uprawianej odmiany. Tylko wczesny monitoring plantacji oraz znajomość odporności kreacji pozwala na określenie występującego zagrożenia, a wykonane we właściwym czasie zwalczanie grzybów obecnych na liściach i innych organach roślin na dłuższy czas poprawia zdrowie zbóż.

21 Lutego 2024