Publikacje » Uprawy » Wiosenne zwalczanie miotły w zbożach ozimych

Wiosenne zwalczanie miotły w zbożach ozimych

17 Marca 2022

Wiosenne zwalczanie miotły w zbożach ozimych

Coraz częściej się słyszy, że miotła miotle nierówna. Oznacza to, że standardowe podejście do tematu jej zwalczania w okresie wiosennym nie zdaje już egzaminu. Przyczyny tego problemu należy szukać w samej miotle zbożowej i sposobie odchwaszczania. Podpowiadamy, jakie herbicydy zastosować.

W naszym kraju miotła zbożowa zaliczana jest do jednych z najgroźniejszych gatunków zachwaszczających zboża. Występuje na terenie całej Polski, zasiedla wszystkie typy gleb i posiada bardzo wysoki współczynnik rozmnażania, jest silnie ekspansywna. Masowe pojawienie się tego chwastu na polu może spowodować obniżenie plonowania zbóż nawet o połowę. Wydawać by się mogło, że najprostszym i najskuteczniejszym sposobem wyeliminowania miotły z zasiewów jest zastosowanie skutecznych substancji czynnych (s.cz.) herbicydów. Tak oczywiście może być, ale pod kilkoma istotnymi warunkami.

Formy ozime i jare miotły zbożowej

Miotła zbożowa jest dość „niewdzięcznym” gatunkiem, ponieważ wytwarza formy ozime (jesienne) oraz jare (wiosenne). Rozmnaża się za pomocą ziarniaków, których może wytworzyć od 1,5 tys. do nawet 16 tys. sztuk. Te przenoszone są na znaczne odległości przez wiatr. Główne wschody miotły przypadają na okres miesięcy jesiennych (październik/listopad), chociaż zdarza się, że mogą być przesunięte w czasie nawet do początku grudnia (wszystko zależy od warunków wilgotnościowo-termicznych). Z ziarniaków wyrastają tzw. formy ozime. Charakterystyczną ich cechą jest bardzo dobre krzewienie jeszcze w okresie jesiennym – powstaje 8-12 pędów, z których każdy wiosną utworzy wiechy z liczbą 5-16 tys. ziarniaków! Dzięki temu mogą bardzo skutecznie konkurować ze zbożami, a ponadto intensywnie wzbogacą glebowy bank o kolejne pokolenia. Zaniechanie zwalczania czy tylko częściowe ograniczenie miotły w okresie jesiennym skutkuje jej intensywnym rozwojem wiosną, co doprowadza w konsekwencji do powstania znacznych strat w plonie zbóż. Jeżeli do tego dołożą się wschody wiosenne form jarych, wytwarzających 3-5 pędów z wiechami, w których dodatkowo może się pojawić 1,5-8 tys. Ziarniaków, oznacza to jedno – masowe, wręcz łanowe występowanie miotły na danym polu. Dlatego okres wiosenny jest tak bardzo istotny z punktu widzenia skuteczności wykonywanych zabiegów herbicydowych, które powinny ograniczyć zarówno formy ozime, jak i jare miotły zbożowej.

Uwaga na biotypy odporne

Większość plantatorów nie wyobraża sobie innej możliwości walki z chwastami, jak przy pomocy herbicydów. Niestety nagminne i często nieracjonalne stosowanie niektórych s.cz. herbicydów doprowadziło do powstania biotypów chwastów odpornych. „Najlepszym” przykładem jest właśnie miotła zbożowa, która bardzo szybko uzyskała odporność na niektóre s.cz. herbicydów z grupy inhibitorów enzymu ALS, potocznie nazywanych sulfonylomocznikami. Takim przykładem może być s.cz. chlorosulfuron i sulfosulfuron (na szczęście już zostały wycofane ze sprzedaży), propoksykarbazon sodowy, jodosulfuron metylosodowy i mezosulfuron metylowy. Ponadto stwierdzono biotypy miotły wykazujące odporność na inną, dotychczas bardzo skuteczną, grupę herbicydów, a mianowicie graminicydy, zawierające takie s.cz. jak: fenkoksaprop-P-etylu czy pinoksaden, należące do grupy inhibitorów karboksylazy acetylokoenzymu A (ACC-azy). 

Metody zaradcze

Jeżeli plantator jako główną metodę zwalczania chwastów wybiera walkę chemiczną, to musi bezwzględnie pamiętać o tym, aby stosować herbicydy z różnych grup, o odmiennym mechanizmie działania. Wprowadzenie rotacji s.cz. herbicydów (o różnym mechanizmie działania) nie tylko znacznie opóźni pojawianie się form odpornych, ale także pomoże w doborze odpowiedniego herbicydu do zwalczanego biotypu miotły, który odporność na daną s.cz. herbicydu zdążył już nabyć. Ponadto celowe jest stosowanie zarówno gotowych herbicydów zawierających w swoim składzie dwie lub więcej s.cz., jak również mieszanin zbiornikowych herbicydów o różnych mechanizmach działania. Konieczne jest również stosowanie herbicydów w okresie największej wrażliwości miotły zbożowej na daną s.cz., czyli najlepiej w tzw. fazie juwenalnej (młodocianej). W okresie jesiennym dotyczy to form ozimych, a w wiosennym jedynie form jarych miotły zbożowej.

Należy pamiętać o tym, że oprócz walki chemicznej istnieje możliwość wykorzystania jeszcze kilku innych metod, które mogą skutecznie wyeliminować miotłę zbożową z plantacji. Wymaga to od plantatora większego zakresu wiedzy, jak również zdecydowanie większej liczby maszyn i narzędzi. Przykładem tego może być wykorzystanie metody integrowanej obejmującej zabiegi agrotechniczno-mechaniczne w połączeniu z zabiegami chemicznymi. 

Skutecznie ograniczyć miotłę

Najczęściej w okresie wiosennym na plantacji ozimin obserwujemy występowanie miotły zbożowej w różnych fazach rozwojowych. Ponadto w optymalnych warunkach mogą egzystować obok siebie zarówno formy ozime, będące już w zaawansowanej fazie, jak i jare, dopiero co kiełkujące lub będące np. w fazie 1.-3. liścia. W związku z tym bardzo ważne staje się stosowanie s.cz. herbicydów w szerokim przedziale czasowym. Najlepszym rozwiązaniem byłaby możliwość użycia s.cz. herbicydów od momentu ruszenia wegetacji wiosennej aż do np. 1.-3. kolanka, czy nawet do fazy strzelania w źdźbło. Z punktu widzenia plantatora najekonomiczniej byłoby zastosować jeden skuteczny zabieg chwastobójczy, co niestety nie zawsze jest możliwe. Dlatego wykonanie dwóch opryskiwań (różnymi s.cz.) w odpowiednich odstępach czasowych (fazach rozwojowych rośliny uprawnej i miotły zbożowej) zwiększyłoby skuteczność działania zastosowanych zabiegów herbicydowych.

Herbicydy do zwalczania miotły zbożowej

Poniżej przytaczamy kilka przykładów pojedynczych oraz gotowych mieszanin dwóch lub trzech s.cz. herbicydów, które można wykorzystać w okresie wiosennym na plantacjach zbóż ozimych. 

Jeżeli na plantacji gatunkiem dominującym jest tylko miotła zbożowa, to do jej wyeliminowania możemy wykorzystać takie s.cz. jak: pinoksaden oraz gotową mieszankę handlową dwóch s.cz. klodinafop + pinoksaden. Ponadto jeżeli na polu dominują formy jare miotły zbożowej, to możemy również zastosować fenoksaprop-P etylu. Substancja ta wykazuje w dodatku średnią skuteczność działania w odniesieniu do form ozimych miotły.

Rzadko zdarza się tak, aby na plantacji dominowały jedynie gatunki jednoliścienne. W większości przypadków mamy do czynienia z mieszanym zachwaszczeniem, czyli występują gatunki jednoliścienne, np. miotła zbożowa i kilka innych gatunków dwuliściennych, np. przytulia czepna, chaber bławatek, mak polny czy chwasty rumianowate. Do równoczesnego ograniczania chwastów jednoliściennych, np. miotły zbożowej oraz niektórych chwastów dwuliściennych, zarejestrowanych jest kilkanaście s.cz.:

  • jednoskładnikowe, tj. chlorotoluron, propoksykarbazon sodowy, piroksysulam, jodosulfuron metylosodowy; 
  • dwuskładnikowe, tj. metsulfuron metylu + tifensulfuron metylu, pinoksaden + piroksysulam, pinoksaden + florasulam, tifensulfuron metylu + tribenuron metylu, jodosulfuron metylosodowy + mezosulfuron metylowy; 
  • trójskładnikowe, tj. florasulam + piroksysulam + aminopyralid, mezosulfuron metylowy + tienkarbazon metylu + jodosulfuron metylosodowy, florasulam + jodosulfuron metylosodowy + tribenuron metylu, jodosulfuron metylosodowy + propoksykarbazon sodu + amidosulfuron czy florasulam + halauksyfen metylu + piroksysulam. 

Przykładowe herbicydy do wiosennego odchwaszczania zbóż ozimych w różnych fazach rozwojowych

Substancja czynna

Herbicyd

Zwalczane chwasty

Termin aplikacji

Zboża ozime

Fenoksaprop-P etylu

Fenoxinn 110 EC, Herbos 110 EC, Monarchi 110 EC

miotła zbożowa* + inne jednoliścienne

od ruszenia wegetacji wiosennej do fazy 1. kolanka (BBCH 21-31)

pszenica, jęczmień, pszenżyto

Klodinafop + pinoksaden

Traxos 50 EC

miotła zbożowa + inne jednoliścienne

pszenica, pszenżyto, żyto

Pinoksaden

Axel-R 50 EC, Pinoxy 50 EC

od ruszenia wegetacji wiosennej aż do fazy pojawienia się liścia flagowego (BBCH 21-37)

pszenica, jęczmień, pszenżyto, żyto

Chlorotoluron

DicuRex Flo 500 SC, Lentipur Flo 500 SC

miotła zbożowa, wyczyniec polny + niektóre dwuliścienne

wiosną po ruszeniu wegetacji do fazy pełni krzewienia (BBCH 21-25)

Propoksykarbazon sodowy

Attribut 70 SG

miotła zbożowa, perz właściwy + niektóre dwuliścienne

wiosną po ruszeniu wegetacji do fazy końca krzewienia (BBCH 21-29)

pszenica, pszenżyto

Metsulfuron metylu + tifensulfuron metylu

Concert SX 44 SG, Toto 75 SG

miotła zbożowa + niektóre dwuliścienne

Jodosulfuron metylosodowy + propoksykarbazon sodu + amidosulfuron

Zeus 208 WG

pszenica

Florasulam + jodosulfuron metylosodowy + tribenuron metylu

Galaxo 150 WG, Herpende 150 WG

wiosną po ruszeniu wegetacji do fazy początku strzelania w źdźbło (BBCH 21-30)

pszenica, pszenżyto, żyto

Jodosulfuron metylosodowy

Furion 100 OD, Ranger 100 OD, Yodo 100 OD

Pinoksaden + piroksysulam

Avoxa 50 EC

miotła zbożowa, wyczyniec polny, życice (trwała, wielokwiatowa), stokłosa płonna + niektóre dwuliścienne

od ruszenia wegetacji wiosennej do fazy 2. kolanka (BBCH 21-32)

Pinoksaden + florasulam

Axial Komplett, Axial One 50 EC

miotła zbożowa, owies głuchy, wyczyniec polny + niektóre dwuliścienne

pszenica, jęczmień, pszenżyto, żyto

Tifensulfuron metylu + tribenuron metylu

Hadden 550 WG, Nautius WG, Pygmee 550 WG

miotła zbożowa + niektóre dwuliścienne

po ruszeniu wegetacji wiosennej do fazy końca strzelania w źdźbło / w pełni wykształcony liść flagowy (BBCH 21-39)

pszenica, pszenżyto

Piroksysulam

Nomad 75 WG

miotła zbożowa, wyczyniec polny, życica trwała + niektóre dwuliścienne

po ruszeniu wegetacji wiosennej od fazy początku krzewienia do fazy 1. kolanka (BBCH 21-31)

pszenica, pszenżyto, żyto

Jodosulfuron metylosodowy + mezosulfuron metylowy

Anthology 12 OD, Aprilia 12 OD, Atlantis 12 OD

miotła zbożowa, owies głuchy, stokłosa żytnia, wyczyniec polny + niektóre dwuliścienne

Florasulam + piroksysulam + aminopyralid

Lancet Plus 125 WG

miotła zbożowa + niektóre dwuliścienne

 

Mezosulfuron metylowy + tienkarbazon metylu + jodosulfuron metylosodowy

Atlantis Star

miotła zbożowa, wyczyniec polny, owies głuchy, stokłosa dachowa, życica trwała, życica wielokwiatowa + niektóre dwuliścienne

od ruszenia wegetacji wiosennej do fazy 2. kolanka (BBCH 21-32)

Florasulam + halauksyfen metylu + piroksysulam

Rexade

miotła zbożowa, owies głuchy + niektóre dwuliścienne

**gatunek średnio wrażliwy

Tekst i zdjęcia: dr inż. Tomasz R. Sekutowski, IUNG – PIB w Puławach, Zakład Herbologii i Technik Uprawy Roli we Wrocławiu

Pogoda rolnicza
Szczegółowa prognoza temperatury gleby, punktu rosy, wiatru, indexu UV
Pobierz lokalizację z urządzenia
Szkolenia online
Narzędzia online

Szanowni Państwo! Informujemy, że aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie, nasz serwis internetowy gromadzi i zapisuje w pamięci komputerów Użytkowników serwisu krótkie informacje tekstowe (tzw. „cookies”). W każdym czasie możecie Państwo zmodyfikować ustawienia przeglądarki, aby wyłączyć ten mechanizm. Konfiguracja, która dopuszcza używanie cookies oznacza, że Użytkownicy wyrażają na powyższe zgodę. Aby dowiedzieć się więcej proszę zapoznać się z Polityką Prywatności