Publikacje » Uprawy » Prawidłowa technologia ochrony ziemniaka przed zarazą

Prawidłowa technologia ochrony ziemniaka przed zarazą

10 Czerwca 2022

Prawidłowa technologia ochrony ziemniaka przed zarazą

Skuteczność prowadzonej ochrony przeciwko zarazie ziemniaka w dużej mierze zależna jest od terminu wykonania pierwszego zabiegu i kolejnych, wyboru odpowiedniego fungicydu uwzględniającego tempo rozwoju roślin i nasilenie choroby. Innymi czynnikami, mającymi również duże znaczenie, są właściwe warunki klimatyczne podczas przeprowadzania zabiegu oraz kilka godzin po jego wykonaniu.

W integrowanej ochronie roślin do zwalczania chorób zalecane są metody agrotechniczne, hodowlane oraz chemiczne. Zarazę ziemniaka możemy skutecznie ograniczać, stosując przede wszystkim cykliczne zabiegi ochronne jednym z zarejestrowanych fungicydów (tab. 1.). Pozostałe metody natomiast wspomagają zastosowanie ochrony z użyciem środków ochrony roślin. Jest to niezbędne działanie ze względu na:

  • liczne źródła materiału infekcyjnego – porażone bulwy sadzeniaków, sterty odpadowe, rośliny wolno rosnące, niechronione plantacje i oospory),
  • agresywność sprawcy choroby – powstawanie nowych klonów na skutek płciowego sposobu rozmnażania,
  • ilość produkowanego materiału infekcyjnego - dookoła 1 plamy nekrotycznej na zarodnikującej powierzchni może powstać 250 tysięcy zarodników konidialnych – fot. 1.

Nowoczesna ochrona plantacji ziemniaka to połączenie w jedną całość trzech kolejnych etapów dostosowanych do tempa rozwoju roślin w trakcie wegetacji, warunków pogodowych oraz właściwości zastosowanych fungicydów (tab. 2.).

I Etap – Ochrona do pełnego rozwoju łodygi

Etap I – obejmuje okres od posadzenia do pełnego rozwoju łodygi.

Głównym zadaniem w tym czasie jest eliminacja źródeł infekcji oraz zabezpieczenie rozwijających się roślin. Pierwsze zabiegi profilaktyczne zaleca się wykonywać, kiedy rośliny wejdą w fazę zwierania się w międzyrzędziach (BBCH 20-25) i zacznie się wytwarzać mikroklimat sprzyjający infekowaniu roślin (wzrost wilgotności powietrza i temperatury). Odkąd stwierdzono, że porażone bulwy są jednym z głównych źródeł infekcji (wystarczy 1 porażona bulwa na kilometr kwadratowy, aby mogło dojść do infekcji), oraz od momentu, kiedy zaczęły napływać coraz częstsze doniesienia o infekcji z oospor – pierwszy zabieg profilaktyczny zaleca się wykonać, kiedy rośliny wejdą w fazę rozety (BBCH 12-15) – fot. 2. 

Zabieg ten możemy wykonać jednym z fungicydów o działaniu powierzchniowym (kontaktowym), do których należą np.: amisulbrom, folpet, fluazinam, cyjazofamid. Kolejne zabiegi przeprowadzamy, dostosowując rodzaj fungicydu ze względu na jego mobilność (powierzchniowy, wgłębny, systemiczny) lub w zależności od zagrożenia infekcją i warunków atmosferycznych. Etap ten charakteryzuje się intensywnym rozwojem części nadziemnej, dlatego w celu skutecznego zabezpieczenia rozwijających się roślin i jednocześnie dla zmniejszenia ilości zastosowanych zabiegów korzystniej jest zastosować fungicydy o działaniu wgłębnym lub systemicznym, np.: mandipropamid, propamokarb-HCl + fluopikolid, oksatiapiprolina. 

Przy stosowaniu fungicydów powierzchniowych bezpieczne odstępy pomiędzy zabiegami to 7 do 10 dni. W przypadku wystąpienia korzystnych do rozwoju choroby warunków odstęp między zabiegami należy skrócić do 5-7 dni. Przy stosowaniu fungicydów wgłębnych wskazane jest stosowanie podobnych okresów pomiędzy kolejnymi zabiegami, jak w przypadku fungicydów powierzchniowych. Stosując fungicydy systemiczne, ze względu na ich wydłużone działanie oraz możliwość pełnego przemieszczania się w roślinie, zabiegi możemy wykonywać co 10-14 dni, a w warunkach korzystnych do rozwoju choroby odstępy wskazane jest skrócić do 10 dni.

Etap II ochrony do końca kwitnienia 

Etap II ochrony obejmuje dalszy rozwój łanu – od fazy zawiązywania bulw i pąków kwiatowych do końca kwitnienia. Zadaniem ochrony w tym czasie jest dalsza eliminacja źródeł materiału infekcyjnego, zabezpieczanie rozwijającej się części nadziemnej roślin ziemniaka oraz zawiązujących się bulw. Zwierające się w rzędach i międzyrzędziach rośliny tworzą zwarty, gęsty łan, gdzie środki o działaniu powierzchniowym (niemające możliwości przemieszczania się) nie będą mogły zabezpieczyć w pełni całej rośliny, dlatego wskazane jest wykorzystanie fungicydów o działaniu wgłębnym i systemicznym, takich jak np. mandipropamid, cymoksanil, dimetomorf, propamokarb-HCl + fluopikolid lub cymoksanil, oksatiapiprolina. Ważnym elementem ochrony na tym etapie jest zabezpieczenie zawiązujących się bulw. Zarodniki konidialne mogą w korzystnych warunkach przetrwać w glebie od kilku do kilkudziesięciu dni, stanowiąc realne źródło infekcji dla młodych bulw, dlatego warto zastosować fungicydy mające właściwości antysporulacyjne. Według ocen Euroblight do takich substancji możemy zaliczyć: amisulbrom, cyjazofamid, ametoktradynę, fluopikolid, oksatiapiprolinę. Ilość zabiegów będzie uzależniona od nasilenia choroby, warunków atmosferycznych oraz zastosowanego fungicydu.

Ostatni – III etap ochrony

Etap III obejmuje tworzenie jagód, zamieranie naci i dojrzewanie bulw. Głównym zadaniem ochrony w tym czasie jest ograniczenie zniszczenia powierzchni asymilacyjnej roślin poniżej poziomu krytycznego (degradacja powierzchni asymilacyjnej powyżej 60 proc. zatrzymuje możliwość gromadzenia plonu) oraz ochrona bulw. Na tym etapie możemy wykorzystać wszystkie rodzaje fungicydów (powierzchniowe, wgłębne, systemiczne), pamiętając jednak o zabezpieczaniu bulw. Dlatego sięga się po fungicydy mające właściwości antysporulacyjne lub wyniszczające (fluopikolid, dimetomorf, cyjazofamid, amisulbrom, ametoktradyna). Ostatnim zabiegiem ochronnych przeciwko zarazie ziemniaka jest desykacja naci. W latach o wysokiej presji choroby wskazane jest dodanie do zabiegu desykacji jednego z fungicydów, aby zwiększyć stopień zabezpieczenia bulw.

Tabela 1. Fungicydy zarejestrowane do zwalczania zarazy ziemniaka (wg MRiRW, maj 2022, FRAC 2021)

Nazwa środka

Substancja czynna

Grupa chemiczna

Ryzyko powstania odporności

Airone SC, 

Badge WG

miedź w postaci tlenochlorku miedzi + miedź w postaci wodorotlenku miedziZw. nieorganiczne

Niskie

Cuprablau Z 35 WG

miedź w postaci tlenochlorku

Cuprozin Progress, Funguran Pro, Funguran Progressmiedź w postaci wodorotlenku miedzi
Altima 500 SC, Banjo 500 SC, Bolero 500 SC, Dalimo, Fluazin 500-I, Fluazin 500-III, Fluazinova, Innzar 500 SC, Nando 500 SC, Magic, Pyrol 500 SC, Tamazynam 500 SC, Winby, Zignal 500 SCfluazynamPochodne aniliny

Niskie

Folpan 80 WG

folpet

Ftalimidy  

Niskie

Ranman Top 160 SC, Sugoi, Porfirion Max 160 SC

cyjazofamidCyjanoimidazoleŚrednie do wysokiego

Enervin

ametoktradyna

Pochodne pirymidynoamin

Gachinko, Genkotsu, Leimay 200 SC, Leomin 200 SC

amisulbromSulfonoamidy
Controlla 450, Curzate 60 WG, Cymbal Flow ,Dauphin 45 WG, Drum 45 WG, Drum Flow, Krug Flow, Moxato 450 WG, Sacron WG, Veludo 450 WGcymoksanilIminoacetylomocznikiNiskie do średniego
Ambora Duo, Axidor, Edegal Plus, Proxanil, Rival Duocymoksanil + propamokarb-HClIminoacetylomoczniki + karbaminiany
Copforce Extra, Cupman, Pesmuscymoksanil + wodorotlenek miedziIminoacetylomoczniki + zw. nieorganiczne
Carial Flexcymoksanil + mandipropamidIminoacetylomoczniki + amidy

Electis CX, Lieto 66 WG,

Reboot 66 WG

cymoksanil + zoksamidIminoacetylomoczniki + benzamidy

Kunshi 625 WG, Plexus,

Tezuma 625 WG

cymoksanil + fluazynamIminoacetylomoczniki + pochodne aniliny
Dimix 500 SC, DynasoldimetomorfPochodne kwasu cynamonowego
Banjo Forte 400 SC, dimetomorf + fluazynamPochodne kwasu cynamonowego + pochodne aniliny
Presidiumdimetomorf + zoksamidPochodne kwasu cynamonowego + benzamidy
Diprosperodimetomorf + propamokarb-HClPochodne kwasu cynamonowego + karbaminiany
Orvego 525 SCdimetomorf + ametoktradynaPochodne kwasu cynamonowego + pochodne pirymidynoaminŚrednie do wysokiego

Mandius 250 SC, Revolte 250 SC, Revus 250 SC

mandipropamidAmidyNiskie do średniego

Carial Star 500 SC

mandipropamid + difenokonazol

Amidy + triazole

Infinito 687,5 SC, Ischyrion 687,5 SC, Magnicur Finito

Propamokarb-HCl + fluopikolid

Karbaminiany + benzamidy

Vendetta 525 SCfluazynam + azoksystrobinaPochodne aniliny + strobilurynyNiskie do wysokiego

Versilus

bentiowalikarb izopropylowy

Karbaminiany

Niskie do średniego

Zorvec Enicade, Zertan

oksatiapiprolina

Izoksazoliny

Średnie do wysokiego
Zorvec Endavia

oksatiapiprolina + 

bentiowalikarb izopropylowy

Izoksazoliny + karbaminiany

 

Tabela 3. Warunki klimatyczne podczas stosowania środków ochrony roślin (wg IOR-PIB, Kodeks dobrej praktyki ochrony roślin)

CzynnikiWartość granicznaWartość optymalna
Temperatura podczas zabiegu1-25°C12-20°C
Temperatura 1 dzień po zabiegudo 25°C20°C
Wilgotność50-95%75-95%
Opadyponiżej 0,1 mm podczas zabiegubez opadów
poniżej 2,0 mm, 3 do 6 godzin po zabiegu
Prędkość wiatru0-4 m/s0,5-1,5 m/s

Tabela 2. Schemat prowadzenia ochrony na plantacji ziemniaka (oprac. J. Osowski)

Skala BBCH

Ochrona: etapy, zadania, fungicydy

11-39

41-69

71-99

Etapy ochrony

I – wczesny rozwój łanu, od wschodów do pełnego rozwoju łodygi

II – rozwój łanu od fazy zawiązywania bulw do końca kwitnienia

III – tworzenie jagód, zamieranie naci, dojrzewanie bulw

Zadania ochrony

Zabezpieczenie źródeł infekcji i ochrona rozwijających się roślin

Eliminacja źródeł infekcji, zabezpieczenie nowych przyrostów, ochrona zawiązujących się bulw

Obniżanie poziomu infekcji, ochrona bulw

Zalecane grupy fungicydów

W zależności od warunków pogodowych stosować fungicydy o działaniu powierzchniowym, wgłębnym lub systemicznym, mające właściwości antysporulacyjne lub niszczące zarodniki. Dla pełniejszego zabezpieczenia roślin oraz ograniczenia możliwości infekcji wskazane jest zastosowanie fungicydów systemicznych lub wgłębnych

Stosować fungicydy w zależności od warunków pogody i presji choroby. Wskazane są fungicydy wgłębne i systemiczne. Dla uniknięcia możliwości spadku skuteczności zalecane jest stosowanie fungicydów z różnych grup chemicznych

Fungicydy o działaniu powierzchniowym, wgłębnym lub systemicznym mające właściwości antysporulacyjne lub niszczenia zarodników

Przykładowe substancje czynne

cyjazofamid, amisulbrom, fluazynam, fluopikolid, oksatiapiprolina, mandipropamid

propamokarb-HCl, fluopikolid, oksatiapiprolina, mandipropamid, cymoksanil, dimetomorf, cyjazofamid, ametoktradyna

cyjazofamid, fluazynam, amisulbrom, ametoktradyna, mandipropamid, fluopikolid

Tekst i zdjęcia: dr inż. Jerzy Osowski, IHAR – PIB Radzików, Zakład Nasiennictwa i Ochrony Ziemniaka

Pogoda rolnicza
Szczegółowa prognoza temperatury gleby, punktu rosy, wiatru, indexu UV
Pobierz lokalizację z urządzenia
Szkolenia online
Narzędzia online

Szanowni Państwo! Informujemy, że aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie, nasz serwis internetowy gromadzi i zapisuje w pamięci komputerów Użytkowników serwisu krótkie informacje tekstowe (tzw. „cookies”). W każdym czasie możecie Państwo zmodyfikować ustawienia przeglądarki, aby wyłączyć ten mechanizm. Konfiguracja, która dopuszcza używanie cookies oznacza, że Użytkownicy wyrażają na powyższe zgodę. Aby dowiedzieć się więcej proszę zapoznać się z Polityką Prywatności