Publikacje » Uprawy » Kwalifikowane sadzeniaki – czyli jakość plonu ziemniaka!

Kwalifikowane sadzeniaki – czyli jakość plonu ziemniaka!

6 Marca 2020
źródło: https://www.plantpress.pl/

Zdrowotność sadzeniaków to podstawowy element uzyskania wysokiej jakości plonów. Wegetatywny sposób rozmnażania ziemniaka na plantacjach towarowych z roku na rok niesie za sobą ryzyko pogorszenia zdrowotności zbieranych bulw (dochodzi głównie do porażenia wirusami roślinnymi i chorobami grzybopodobnymi, grzybowymi lub bakteryjnymi), ale także ich ilości, jakości i wyglądu (degeneracje). Niekontrolowane przemieszczanie chorych, zainfekowanych, zasiedlonych bulw zagraża nowym stanowiskom uprawy zawleczeniem groźnych patogenów czy szkodników, w tym np. kwarantannowych. 

Zdrowotność i wektory

Sadzenie chorych, głównie zawirusowanych bulw (tzw. źródeł wirusów), z których wyrosną chore rośliny jest dużym obciążeniem dla znajdujących się w bliskim otoczeniu plantacji nasiennych, na których prowadzi się kolejne rozmnożenia materiałów. Uskrzydlone mszyce (w trakcie oblotu i sprzyjających warunków pogodowych) przenoszą wirusy roślinne z chorych roślin na zdrowe. 

Użycie więc kwalifikowanego materiału w trakcie sadzenia ogranicza i zdecydowanie zmniejsza podstawowe źródło zagrożenia związane ze wzrostem roślin (wschody lub ich braki, wegetacja), porażeniem i zasiedleniem (choroby w tym wirusowe, szkodniki w tym nicienie) oraz wystąpieniem niespecyficznych problemów rozwojowych. 

Sadzeniaki

Nasiennictwo ziemniaka

Jest to wymagający dużej wiedzy i wysokich kosztów kierunek produkcji ziemniaka. Nowoczesne nasiennictwo związane jest z wysokimi nakładami wynikającymi z konieczności zakupu m.in.: przedbazowego i bazowego materiału sadzeniakowego, specjalistycznych maszyn do uprawy i zbioru, najnowszych technologii, wyboru dobrego stanowiska polowego, nawożenia dostosowanego do kierunku uprawy oraz ścisłej i systematycznej ochrony roślin przed licznymi agrofagami. Należy także pamiętać o pracochłonnych zabiegach jak selekcja negatywna, która wymaga dużych nakładów pracy ręcznej. W Polsce uprawy nasienne prowadzone są pod ścisłym urzędowym nadzorem PIORiN, co warunkuje kontrolę, a także konieczność znajomości prawnych i technicznych wymogów tej 
produkcji.

Przy całkowitej produkcji ziemniaków w Polsce na areale ok 300 tys. ha, produkcja nasienna zajmuje niewielką powierzchnię. W 2019 r.było to 2264 plantacji zlokalizowanych na 6779,4 ha, w roku 2018 zakwalifikowano 2027 plantacji sadzeniaków ziemniaka na 6118,8 ha, 
a w 2017 r. – 2096 plantacji łącznie na 5960,8 ha (dane PIORIN). Dane te pokazują pewny, sukcesywny z roku na rok, trend wzrostowy powierzchni upraw nasiennych oraz to, iż produkcją zajmują się jedynie wyspecjalizowani producenci. 

Z jednej strony wzrasta świadomość wymiany sadzeniaków wśród producentów i rolników, z drugiej strony warunkuje to rynek ziemniaka i przemysł przetwórczy, w którym poprzez rolników kontraktowych wymienialność sadzeniaków jest najwyższa (co rok, 2 lata). Całość produkcji nasiennej prowadzonej w kraju nie zaspokaja potrzeb naszego rynku, dlatego część sadzeniaków (potrzebnych odmian, a nieuprawianych w Polsce) sprowadza się z importu, głównie z Niderlandów, Szkocji, Niemiec i krajów skandynawskich (Szwecji i Finlandii). Najpopularniejsze i znaczące powierzchniowo odmiany w reprodukcji nasiennej w Polsce przedstawia tabela.

Nazwa odmiany

Powierzchnia 

(w ha)

% udziału w powierzchni 

(wszystkie odmiany =100%)

Z Krajowego Rejestru Odmian (KR)*

Bellarosa

87,0

1,28

Denar

146,6

2,16

Innovator

722,5

10,66

Jubilat

92,9

1,37

Kuras

85,4

1,25

Lady Claire

197,5

2,91

Lady Rosetta

183,8

2,71

Lord 

103,3

1,52

Kuba

78,2

1,15

Riviera

100,8

1,49

Skawa

172,5

2,54

Tajfun

103,2

1,51

VR- 808

227,9

3,36

Vineta

381,9

5,63

Zuzanna

144,7

2,13

Ze Wspólnotowego Katalogu Odmian Roślin Rolniczych (CCA**)

Albatros

147,9

2,18

Arrow

62,8

0,94

Brooke

65,7

0,97

Colomba

117,4

1,73

Eurostarch

63,5

0,94

Fontane

104,6

1,54

Gala

134,8

1,99

Hermes

213,5

3,15

Lilly

97,8

1,44

Ludmilla

97,5

1,44

Markies

131,1

1,93

Omega

126,9

1,87

Ranomi

64,9

0,98

Taurus

96,0

1,42

Verdi

206,8

3,05

Nasiennictwo 
– łączna powierzchnia

6779,4 ha

100%

KR

3770,7

55,6%

CCA

3008,7

44,4%

Wybrane odmiany o największym udziale w rozmnożeniach nasiennych w Polsce w 2019 r. (w ha plantacji zakwalifikowanych, wg danych PIORiN)

* – z KR w rozmnożeniu były obecne 74 odmiany; ** – w CCA (Common catalogue of varieties of agricultural plant species) rozmnażano 113 odmian

Skutki niskiej wymienialności sadzeniaków

Niska wymienialność sadzeniaków skutkuje pogarszającą się z roku na rok ich zdrowotnością, jakością oraz spadkiem współczynnika rozmnażania (czyli liczbą bulw pod rośliną). Ulega pogorszeniu wygląd bulw – zdrobnienie. Stwierdza się częstą obecność szczepów wirusa Y w bulwach (pierścienie nekrotyczne). Dochodzi do degeneracji, niekształtności a nawet pękania bulw podczas wzrostu. Osłabione bulwy, pozbawione wigoru, są także dość podatne na choroby grzybowe i bakteryjne, które przenoszą się na nich z roku na rok. 

Osłabione, zdeformowane i zakażone bulwy

Częstotliwość wymiany

Wymiana sadzeniaków na plantacji towarowej powinna być jak najczęstsza (coroczna lub co 2 rok uprawy – jeśli odmiana jest odporna na wirusy ziemniaka). Jednak szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość przenoszenia głównych wirusów ziemniaka przez mszyce, jako ich wektory. Najważniejszym i najgroźniejszym gospodarczo i produkcyjnie w Polsce jest obecnie wirus Y ziemniaka (PVY, Potato virus Y), ze swoimi odmiennymi szczepami, które w różny sposób objawiają się na chorych roślinach...

Ten artykuł jest dostępny tylko dla zalogowanych użytkowników.
Chcesz mieć nieograniczony dostęp do wszystkich treści w serwisie E-pole? Dokonaj bezpłatnej rejestracji i korzystaj z naszej bazy publikacji, narzędzi oraz szkoleń online.
Program promocyjny D-Koder
Pogoda rolnicza
Szczegółowa prognoza temperatury gleby, punktu rosy, wiatru, indexu UV
Pobierz lokalizację z urządzenia
Szkolenia online
Narzędzia online

Szanowni Państwo! Informujemy, że aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie, nasz serwis internetowy gromadzi i zapisuje w pamięci komputerów Użytkowników serwisu krótkie informacje tekstowe (tzw. „cookies”). W każdym czasie możecie Państwo zmodyfikować ustawienia przeglądarki, aby wyłączyć ten mechanizm. Konfiguracja, która dopuszcza używanie cookies oznacza, że Użytkownicy wyrażają na powyższe zgodę. Aby dowiedzieć się więcej proszę zapoznać się z Polityką Prywatności